مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 12 1 2016 09 01 Evaluating the Meaning of Right in the Philosophy of Avicenna بررسی معانی حق در فلسفه ابن‌سینا 29 50 32817 FA محسن حبیبی استادیارگروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی Journal Article 2015 05 04 Farabi has used three (Two existential and  one epistemological) meanings for Right and Avicenna also  following him, has considered these  three meanings for right. These meaning include absolute (permanent) existence, actual existence and the truth. if a proposition corresponds with reality, it is called true and if the reality corresponds with proposition, it is called right. All Muslim philosophers have considered correspondence as a criterion for truth. Furthermore, Avicenna believes in the practical status for the wisdom from the aspect of functional intellect. Justice is a fundamental principle in functional intellect and he deems right as a criterion for justice in practical wisdom. Although Avicenna has adopted argumentative approach in philosophy, he has illuminative and mystical view either. The third aspect that Avicenna took heed to the right is the intuitive and mystical aspect of wisdom. In addition to his firm belief in the representational knowledge, he believes in immediacy (presential) knowledge. To Avicenna’s view right has an existential aspect, so it is by the belief in presential knowledge that right will be linked with the epistemological aspect and even unites with it in strict sense. فارابی حق را به سه معنا مورد استفاده قرار داده و ابن‌سینا نیز به تبع او همین معانی را برای حق در نظر گرفته‌است. دو معنای وجودی و یک معنای معرفت‌شناسانه. حق به معنای وجود مطلق (دائم) و وجود بالفعل و حق به معنای صدق. قول یا اعتقاد (حکم) را هنگامی که مطابِق واقع است صادق و هنگامی که واقع مطابَق با آن است حق می‌نامند. فلاسفه مسلمان بالاتّفاق مطابقت را به عنوان ملاک صدق در نظر گرفته‌اند. ضمناً ابن‌سینا از بُعد عقل عملی نیز برای حکمت، شأن عملی قائل است. عدالت به عنوان رکن اصلی عقل عملی است و او در حکمت عملی حق را ملاک عدل گرفته‌است. با وجود آنکه ابن‌سینا رویکرد استدلالی را در فلسفه اخذ کرده‌است اما به‌نحوی نگاهی اشراقی و عارفانه نیز دارد. سومین لحاظی که حق نزد ابن‌سینا مورد توجه قرارگرفته بُعد شهودی و عرفانی حکمت است. ابن‌سینا در کنار اعتقاد راسخ به علم حصولی (مبتنی بر صورت ذهنی) به علم حضوری قائل است. نزد شیخ حق وجه وجودی نیز دارد، پس با اعتقاد به علم حضوری است که حق با بُعد معرفت‌شناسانه اتّصال و به معنای دقیق‌تر اتحاد می‌یابد. http://www.javidankherad.ir/article_32817_146c17f5cc1fc1826576caa0d4fcb5c0.pdf