مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 21 2 2024 10 22 Avicenna on the Conversion of Categorical Propositions to Conditionals تبدیل گزاره‌های حملی به شرطی نزد ابن‌سینا 7 30 230168 10.22034/iw.2025.479843.1810 FA اسدالله فلاحی استاد گروه منطق موسسه حکمت و فلسفه ایران. تهران. ایران. 0000-0002-1878-8866 Journal Article 2024 09 22 In modern mathematical logic, universal propositions are translated into conditional propositions. In this article, I will demonstrate that Avicenna had views similar to modern logic; although his statements do not precisely align with the analyses of modern logicians. Most of Avicenna's expressions suggest that categorical and conditional propositions are merely "equivalent," but there are also rare instances in Avicenna's works where expressions seem to indicate the "identity" of categorical and conditional propositions, which is, of course, a much stronger assertion. In this article, I will attempt to report and classify Avicenna's theories and show the similarities and differences between them and the analysis of modern logic. در منطق جدید، گزاره‌های کلی را به گزاره‌های شرطی تحویل می‌برند. در این مقاله نشان می‌دهم که ابن‌سینا نظراتی مشابه منطق جدید داشته است هرچند سخنان او به صورت دقیق با تحلیل منطق‌دانان جدید هم‌خوانی ندارد. بیشتر عبارت‌های ابن‌سینا به این دلالت دارد که گزاره‌های حملی و شرطی صرفا «هم‌ارز»اند اما در موارد نادری نیز عباراتی در آثار ابن‌سینا دیده می‌شود که گویا دلالت بر «این‌همانی» گزاره‌های حملی و شرطی دارد که البته حکمی است بسیار قوی‌تر. در این مقاله، تلاش می‌کنم نظریات ابن‌سینا را گزارش و دسته‌بندی کنم و دوری و نزدیکی آنها را با تحلیل منطق جدید نشان دهم.

http://www.javidankherad.ir/article_230168_46160da95fffb75304c640cca4b28619.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 21 2 2024 10 22 Abu Saʿīd’s Paradox: Self-refutation and Beggig the Question پارادوکس بوسعید: خودبراندازی و مصادره 31 52 231806 10.22034/iw.2025.505273.1830 FA مهدی عظیمی دانشایر گروه فلسفه دانشکده الهیات دانشگاه تهران. ایران. 0000-0002-2394-152X Journal Article 2025 02 08 So-called Abu Saʿīd, whose identity is a matter of doubt, wrote a letter to IbnSina in which he denied the knowledge-giving of Syllogism based on the claim that it is circular. We call this the "Abu Saʿīd’s Paradox". Ibn Sina, in response, has proposed a solution that is our source of inspiration for negating Abu Saʿīd’s Paradox, based on its being to beg the question. In addition, as scholars such as Mīrzā Muhammad bin Hassan Shīrwānī, Murtaḍā Muṭahharī, and Hassan Hasanzāda Āmulī have pointed out, Abu Saʿīd’s Paradox is self-refutating. However, Ibrāhīm Now’ī believes that the self-refutation is based on the self-reference of Abu Saʿīd’s reason, and he tries to answer this problem by quoting a claim from Muṣṭafā Malikīyān, which indicates that self-reference is unacceptable. In this essay, however, it will be shown that neither the self-refutation of Abu Saʿīd’s paradox is based on self-reference, nor is self-reference unacceptable. ظاهراً ابوسعیدْنامی، که کیستی‌اش جای گمانه است، نامه‌ای به ابن‌سینا نوشته است که در آن معرفت‌بخشیِ قیاس را، بر پایۀ ادّعای دَوری بودنِ آن، انکار کرده است. ما این را «پارادوکس بوسعید» می‌نامیم. بوعلی، در پاسخ، راه‌حلّی پیش نهاده است که منبع الهام ما برای نقض پارادوکس بوسعید، بر اساس مصادره بودنِ آن است. افزون بر این، چنان‌که اندیشمندانی مانند میرزا محمد بن حسن شیروانی، مرتضی مطهری، و حسن حسن‌زادۀ آملی اشاره کرده‌اند، پارادوکس بوسعید خودبرانداز است. با این حال، ابراهیم نوئی بر آن است که اِشکال خودبراندازی بر خودارجاع شمردنِ دلیل بوسعید استوار است، و با نقل مدّعایی از مصطفی ملکیان، دالّ بر این‌که خودارجاعی ناپذیرفتنی‌ست، می‌کوشد تا به این اِشکال پاسخ دهد. در این جستار، امّا، نشان داده خواهد شد که نه خودبراندازیِ پارادوکس بوسعید بر خودارجاعی استوار است، و نه خودارجاعی ناپذیرفتنی‌ست.

http://www.javidankherad.ir/article_231806_2a78689d8e6bca903599369c3ef628f8.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 21 2 2024 10 22 Ontological Difficulties of the Classical Predicate Logic and Solutions for them دشواری‌های وجودشناختی منطق محمولات کلاسیک و راه‌حل‌هایی برای آن‌ها 53 77 230357 10.22034/iw.2025.499191.1823 FA محمدحسین اسفندیاری دکترای فلسفه، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0002-8772-2887 مرتضی حاج حسینی استاد گروه فلسفه دانشگاه اصفهان، اصفهان. ایران. 0000-0001-7255-4940 Journal Article 2025 01 11 This article examines the ontological challenges inherent in Classical Predicate Logic,showing how its existential presuppositions not only conflict with common sense and linguistic intuitions, but also lead to philosophical and logical problems.These include the inability to deal with past entities,mythical and empty names,colloquial entities,ontologically ambiguous entities.Furthermore,the use of existential quantifier in texts containing propositional attitudes, modal logic, and higher-order logics creates complex and sometimes unintended ontological commitments.In response to these problems, the article examines four main strategies for modifyingClassicalPredicate Logic:paraphrasing problematic sentences, naturalism,using the substitution interpretation instead of the existential interpretation, and Meinongianism. Each strategy is also assessed for its ability to respond to the challenges posed.These strategies attempt to free classical logic from unnecessary ontological commitments without changing its syntactic structure, axioms and rules.Finally,the article emphasizes that in order to resolve the ontological problems of the predicate logic, it is necessary to rethink its assumptions and employ alternative strategies. این مقاله به بررسی چالش‌های وجودشناختی نهفته در منطق محمولات کلاسیک می‌پردازد ونشان می‌دهدکه چگونه پیش‌فرض‌های وجودی این منطق، با فهم عرفی و شهودهایِ زبان در تعارض است، وبه مشکلات فلسفی ومنطقی می‌انجامد از جملۀ این چالش‌هامی‌توان به ناتوانی دربرخورد باموجودات گذشته، نام‌های افسانه‌ای، هستندههای محاوره‌ای و اشیاءِ مبهم اشاره کرد همچنین، استفاده از سورهای وجودی در متون حاوی گرایش گزاره-ای، منطق موجهات و منطق‌های مرتبۀ بالاتر، تعهدات وجودشناختی پیچیده و ناخواسته‌ای ایجاد می‌کند.در پاسخ به این مشکلات، مقاله چهار راهبرد اصلی را برای اصلاح منطق محمولات کلاسیک بررسی می‌کند: بازتعبیر جملات مشکل‌ساز، طبیعی‌گرایی ،استفاده از تفسیر جانشینی،پذیرش اشیاءِ ناموجود براساس ماینونگ‌گرایی.درضمن هرراهبرد،توان آن در پاسخ‌گویی به چالش‌های مطرح‌شده نیزسنجیده می‌شود. این راهکارهاتلاش می‌کنند بدون آنکه درساختارنحوی و قواعد منطق کلاسیک تغییری ایجاد کنند، آن را از تعهدات وجودشناختی غیرضروری برهانند. سرانجام، مقاله تأکید می‌کندکه برای رفع مشکلات وجودشناختی منطق محمولات، بازاندیشی در پیش‌فرض‌های آن وبه‌کارگیری راهبردهای جایگزین ضروری است.

http://www.javidankherad.ir/article_230357_5695a1bc6cd462a002722998e42a7dfa.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 21 2 2024 10 22 The feature of philosophy and the philosopher in the works of Abu Nasr Farabi سیمای فلسفه و فیلسوف در آثار ابونصر فارابی 78 98 215288 10.22034/iw.2025.465759.1797 FA سید محسن حسینی دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی، تهران. ایران. 0009-0002-0827-5976 عین الله خادمی استاد فلسفه دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران. ایران. 0000-0001-6704-4014 عبدالله صلواتی استاد فلسفه دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی، تهران. ایران. 0000-0001-6401-0003 Journal Article 2024 07 02 The image of philosophy and the philosopher in Farabi's works is similar to the use of divine wisdom and the Qur'an: is the legacy of the prophets' teachings, a divine gift, a factor in guidance and along with governance. The teachings of the sages are mysterious, philosophy is unified and can be combined with religion. A philosopher has the appearance of a prophet and should be adorned with theoretical virtues such as love for the truth and research on the way to it, and moral virtues such as truthfulness, piety, asceticism from material desires, and believe in religious beliefs such as the creation of the world by the creation of a single agent, resurrection, the observance of the rules of heavenly religions. Wisdom and Hakim in their true meaning are reserved for God. The course of discussions in the most important works of Farabi starts from the origin of existence. تصویر فلسفه و فیلسوف در آثار فارابی به کاربرد این مفاهیم نزد حکمای الهی و قرآن شبیه است: حکمت میراث تعالیم پیامبران، عطیه‏ای الهی، عامل هدایت(سعادت) و به همراه حکمرانی است. تعالیم حکما رازوارانه، فلسفه واحد و با دین قابل جمع است. فیلسوف سیمای پیامبرگونه دارد و باید آراسته به فضائل نظری مانند دلدادگی به حقیقت و پژوهش در راه آن بعلاوه سجایای اخلاقی از جمله راستی، ورع، زهد از امیال مادی و مضاف بر این موارد معتقد به باورهای دینی مانند حدوث جهان به ابداع فاعل واحد، معاد و رعایت احکام ادیان آسمانی در حد جزئیات باشد. حکمت و حکیم در معنای حقیقی خود به خداوند اختصاص دارد و مَجازا برای انسان به کار می‏رود. سیر مباحث در اهم آثار فارابی از مبدا وجود(الله) آغاز می‏شود. غایت فلسفه نیز در نگاه او شناخت خداوند است. با این اوصاف می‏توان گفت فلسفه در اندیشه او نظرالهی در موجودات است.

http://www.javidankherad.ir/article_215288_e57015bdf2d0415b103b14b7f005fd93.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 21 2 2024 10 22 Reasons for the Realization of Three Transformations in Mulla Sadra's Philosophical Understanding دلایل تحقق سه تحول در فهم فلسفی ملاصدرا 99 124 230355 10.22034/iw.2025.445155.1769 FA علی بابایی دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تبریز. ایران. 0000-0002-2680-2824 Journal Article 2024 02 21 Among philosophers, there are differing opinions regarding Mulla Sadra's philosophical approach. There is no doubt that Mulla Sadra for a period believed in the priority of essence and explicitly stated this. His assertion of priority of gradational existence is also certain. However, there is disagreement on whether he remained at this stage or also reached priority of personal existence (asalat-e wujud-e wahdat-e shakhsi), and which position represents Mulla Sadra's true and final stance. This article approaches the three stages of Mulla Sadra's philosophical development in two ways: one, by referring to Sadra's explicit statements on this subject; and two, by explaining the transformations based on these three stages in important topics such as causality, substance and accident, motion, knowledge, the one and the many, psychology, precedence and succession, and indeed in most philosophical discussions. This article considers both approaches to demonstrate the realization of these three stages. در میانِ اهلِ حکمت موضع‌گیری‌هایی در موردِ مسلکِ فلسفی صدرالمتالهین وجود دارد؛ تردیدی نیست که صدرالمتالهین زمانی به اصالت ماهیت اعتقاد داشته و به صراحت به آن اشاره کرده است؛ همچنین قول صدرالمتالهین به وحدت تشکیکی وجود هم محرز است؛ اما در این‌که آیا در این‌مرحله باقی مانده و یا به وحدت شخصی وجود هم رسیده و کدام یک موضعِ حقیقی و نهایی صدرالمتالهین ست، اختلاف است؛ از موضعِ این مقاله با دو راه می‌توان به سه سیر تحول فلسفی صدرالمتالهین پرداخت: یکی از راه اشاره به تصریح‌های صدرا در این موضوع و دیگری از راه تبیینِ تحول‌هایی که بر مبنای هر سه سیر در موضوعاتِ مهمی چون علیت، جوهر و عرض، حرکت، علم، واحد و کثیر، نفس‌شناسی، مواد ثلاث، تقدم و تاخر و بلکه در غالب مباحث فلسفی اتفاق افتاده است؛ مقاله حاضر هر دو راه را برای نشان دادنِ تحققِ سه سیر صدرایی مد نظر قرار می‌دهد.

http://www.javidankherad.ir/article_230355_0c0fcb4aef8de5b95e2cfe5ddc19a90e.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 21 2 2024 10 22 An investigation of some philosophical terms in Pahlavi language کندوکاوی چند درپیرامونِ واژگان فلسفی در زبان پهلوی 125 139 230351 10.22034/iw.2025.502328.1825 FA یدالله منصوری دانشیار گروه زبانشناسی دانشکده ادبیات دانشگاه شهید بهشتی. تهران. ایران. 0009-0007-2482-3350 Journal Article 2025 01 26 In this article, the author has tried to answer two fundamental questions: were Iranians familiar with philosophical issues and concepts and the knowledge of philosophy in the Sassanid era, that is, the era before Islam? And which Pahlavi text (Middle Persian) has philosophical content? This article deals with some philosophical categories and concepts in two parts with lexical and linguistic data from Pahlavi texts. In the first part, six groups of lexical data are dedicated to obvious points, and in the second part, ten groups of words are expressed in the form of a diagram (text diagram) to some basic categories, such as: Existence, material world, universe, element, method, path, conduct, essence, nature, intellect, self-knowledge. در این گفتار نگارنده کوشیده است دربارة دو پرسش بنیادین پاسخ دهد، این که آیا ایرانیان در روزگار ساسانی، یعنی دورة پیش از اسلام، با مسائل و مفاهیم فلسفی و دانش فلسفه آشنایی داشته‌اند؟ و کدام متن از متون زبان پهلوی (فارسی میانه) محتوای فلسفی دارد؟ این گفتار با داده‌های واژگانی و زبانی از متون پهلوی به برخی از مقولات و مفاهیم فلسفی در دو بخش پرداخته است. در بخش نخست شش گروه از داده‌های واژگانی به نکات بدیهی فلسفی اختصاص دارد و در بخش دوم، ده گروه از واژگان در قالب نگاره (نمودار متنی) به برخی از مقولات بنیادین فلسفی اشاره داشته است، چون: هستی (کون)، جهان، گیتی (جهان مادی)، گیهان (عالمَ کُلّ)، آخشیج (عنصر)، رسته (روش، طریق، سلوک)، گوهر (جوهر)، چهر (سرشت)، خرد (عقل)، خودشناسی.

http://www.javidankherad.ir/article_230351_dafbdacb26314ad03803620f67867d82.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 21 2 2024 10 22 The Concept of Sacred Texts in Religious Traditions of China in View of the Ideograph Jing and Symbolism of Weaving مفهوم متن مقدّس در سنن دینی چین نظر به اندیشه‌نگار چینی جْینگ و تمثیلات بافندگی 140 164 213743 10.22034/iw.2025.479285.1809 FA اسماعیل رادپور استادیار گروه ادیان و عرفان موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران. ایران. 0000-0002-4831-3140 Journal Article 2024 09 18 The Chinese word Jing 經 denotes a type of book with the qualities that make it celestial and sacred. Etymologically, this word is at root related to the symbol of warp (in contrast to weft) and other symbols of weaving. Despite the frequent usage of this word in the title of many traditional writings in China, the symbolic aspects of this ideograph are commonly neglected. This paper, explaining the primary meanings of Jing considering its graphical etymology as an ideograph, tries to clear up the complex of many conceptions associated with this Chinese character. It further examines the symbolism of weaving while clarifying the relationship of the concept of sacred texts with many other meaning of Jing, This study that can be regarded as a kind of symbolic etymology, based upon the traditional method of word-symbol-meaning, represents some important dimensions of the conception of sacred texts for the Chinese. کلمۀ چینی جْینگ 經 به معنیِ نوعی کتاب است در بر دارندۀ صفاتی که آن را آسمانی و قدسی می‌گرداند. این کلمه از لحاظ ریشه‌شناسی در بن با تمثیلات بافندگی، خاصّه تمثیل تار (در مقابل پود)، پیوند دارد. به رغم کاربرد فراوان جْینگ در عنوان بسیاری از متون سنّتی در تعلیم دائویی، کنفوسیوسی، بودایی در چین، به جوانب تمثیلی این اندیشه‌نگار کمتر توجّه شده است. این نوشتار می‌کوشد با تبیین معانی نخستین جْینگ از حیث اشتقاقِ صورتِ ترسیمی آن به عنوان اندیشه‌نگار، پیچیدگی مفاهیم متعدّدی را که پیرامون این نویسۀ چینی گرد آمده‌اند، واگشاید و با بررسی تمثیلات متعلّق به بافندگی، نسبت مفهوم «کتاب مقدّس» با دیگر معانی جْینگ از قبیل «مسیر»، «گذر کردن»، «دیمومت»، «معیار» و غیر آن را معلوم کند. مجموعۀ این مطالعه که آن را ریشه‌شناسی تمثیلی (مبتنی بر روش سنّتیِ لفظ-تمثیل-معنی) می‌توان خواند، ابعاد مهمی از ماهیت کتاب مقدّس در نزد چینیان را روشن می‌سازد.

http://www.javidankherad.ir/article_213743_1c532d9f792d9f2273f2c57a888dd89c.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 21 2 2024 10 22 Virtue Ethics and the Moral Status of Artifacts اخلاق فضیلت‎گرا و وضعیت اخلاقی مصنوعات 165 189 230350 10.22034/iw.2025.514372.1836 FA زهرا زرگر استادیار پژوهشکده مطالعات علم و فناوری دانشگاه شهید بهشتی. تهران. ایران. 0000-0002-1721-7535 Journal Article 2025 03 29 Many virtue theorists claim that in dealing with certain issues, their view has significant advantages over utilitarian and deontological views. Therefore, appealing to virtue ethics’ framework, they suggest prescriptions for designing and using technologies. In this paper, we focus on moral problems concerning human-artifact interaction, and specially on those cases in which artefacts appear as quasi-other for humans and enter in quasi-social relations with them. Our question is about moral status of artefacts in these situations. In other words, we want to see whether there are moral obligations at work in dealing with artefacts in theses cases or not. In this paper, after reviewing virtue philosophers’ insights about the problem, we will explain and examine two main critiques that are leveled at virtue ethical claims about technology ethics: the question from originality of virtue ethic’s views and “the paradox of simultaneous anthropomorphism and dehumanization”. حامیان اخلاق فضیلت‌گرا معتقدند این دیدگاه در مواجهه با برخی مسائل نسبت به رویکردهای ‌فایده‌گرا و وظیفه‌گرا مزایای قابل توجهی دارد و بر این اساس، تجویزهایی را درباره توسعه و کاربری فناوری ارائه می‌کنند. در این مقاله بر مسائل مربوط به تعامل انسان و فناوری تمرکز می‌کنیم و از میان این مسائل به مسئله وضعیت اخلاقی مصنوعاتی می‌پردازیم که برای کاربر جایگاه شبه‌دیگری داشته و با او وارد روابطی شبیه به روابط اجتماعی می‌شوند. پرسش از وضعیت اخلاقی مصنوعات در چنین مواردی، ناظر به لزوم یا عدم لزوم رعایت ملاحظات اخلاقی در تعامل با این نوع مصنوعات است. پس از شرح تحلیل و تجویز فضیلت‌گرایان درباره این موارد، دو چالش اصلی درباره رویکرد فضیلت‌گرایانه مورد بحث قرار می‌گیرند. چالش اول درباره اصالت رویکرد فضیلت‌گرایی بوده، و چالش دوم به «پارادوکس انسان‌انگاری و انسانیت‌زدایی همزمان» می‌پردازد. با شرح و بررسی این دو چالش ظرفیت فضیلت‌گرایی برای پاسخگویی به آنها ارزیابی می‌شود.

http://www.javidankherad.ir/article_230350_42f36556864ab6f3c868db16029009c0.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 21 2 2024 10 22 The Possibility of Technical Imperative in Groundwork for the Metaphysics of Morals امکان امر تکنیکی در بنیادگذاری برای متافیزیک اخلاق 190 209 230354 10.22034/iw.2025.493906.1818 FA ایمان کریمی دانشجوی دکتری گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0006-7106-3959 Journal Article 2024 12 14 According to Kant in the Groundwork for the Metaphysics of Morals, technical imperatives obligate the agent to select suitable means for an intended end. A true imperative, in Kantian terms, must possess two characteristics: objectivity and the possibility of violation. This article argues that technical imperatives, in the strict Kantian sense, do not qualify as genuine imperatives because they lack the latter characteristic. Furthermore, the article examines two key challenges to the rejection of technical imperatives and demonstrates that neither provides a solid basis for defending them. The first challenge arises from the common observation that individuals often will an end without necessarily willing the appropriate means. The second challenge stems from the apparent validity of many practical inferences, which seem to depend on assuming technical imperatives as a foundational premise. از نظر کانت در کتاب بنیادگذاری برای متافیزیک اخلاق، امرهای تکنیکی عامل را به انتخاب وسیلۀ مناسب برای هدفی که اراده کرده است ملزم می‌کنند. امر اصلی عملی است که دو ویژگی ابژکتیو بودن و تخطی‌پذیری را دارد. این مقاله استدلال می‌کند که این اصول در معنای دقیق کانتی امر نیستند زیرا ویژگی دوم را ندارند. در ادامه این مقاله به دو مانع که بر سر راه حذف امر تکنیکی قرار دارد می‌پردازد و نشان می‌دهد که بر اساس هیچ‌یک نمی‌توان استدلالی به‌سود وجود امر تکنیکی اقامه کرد. مانع اول این تجربۀ شایع است که کسی هدفی را اراده می‌کند ولی وسایل مناسب برای آن را اراده نمی‌کند. مانع دوم این است که به نظر می‌رسد بسیاری از استنتاج‌های عملی که تنها در صورتی معتبرند که امر تکنیکی را به‌عنوان یکی از مقدمات استدلال در نظر بگیریم.

http://www.javidankherad.ir/article_230354_943be8feadbda494b5323ba7cb1fbafb.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 21 2 2024 10 22 assessment of weak agnosticism ارزیابی لاادری‌گرایی ضعیف (جوازی) 210 234 229294 10.22034/iw.2025.481481.1812 FA غلامحسین جوادپور استادیار گروه کلام موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران. تهران. ایران. Journal Article 2024 10 02 Agnosticism based on the people included in this ruling, some consider this ruling to include all cognitive subjects (strong), some think that different people have a general ruling (weak). Therefore, weak agnosticism means that: the epistemological agent is allowed to remain without final judgment regarding the existence of God. Two main reasons can be put forward in defense of this attitude; (1) Considering the epistemological position and the variety of the conditions and abilities of the epistemological agents and the effect of this feature on the knowledge of the evidence and their weighting, their various judgments, including remaining agnostic about the existence of God, are justified. (2) Based on a reading of the principle of epistemological conservatism (a person can continue to believe until he finds a reason against his belief), the internal reasons of individuals are sufficient for the legitimacy of their belief. براساس لاادری‌گرایی، داوری نهایی درباب وجود خدا متوقف است. این نگرش معرفتی ـ الاهیاتی دارای اقسامی است؛ ازجمله برمبنای افراد مشمول این حکم، برخی همگان را مشمول آن می‌دانند (قوی) و عده‌ای بدون نگاه یک‌دست و کلی، مجاز می‌دانند که برخی افراد، بسته به پیش‌زمینه‌ها و توانایی‌های معرفتی‌شان، لاادری‌گرا شوند (ضعیف). دو دلیل عمده در دفاع از لاادری‌گرایی ضعیف قابل طرح است: (1) چون شرایط و توانایی‌های افراد و موقعیت معرفتی آنها متنوع است، میزان آگاهی از شواهد و وزن‌دهی آنها و در نتیجه آن، داوری‌های مختلف افراد ـ ازجمله لاادری ماندن درباب وجود خدا ـ موجه است. (2) گراهام اپی با بهره‌گیری از اصل محافظه‌کاری معرفتی (تا زمانی که فرد دلیلی مخالف باور خود نیافته، می‌تواند همچنان بدان معتقد باشد) معتقد است دلایل درونی افراد در مشروعیت تداوم باور ایشان کافی است؛ درنتیجه لاادری‌گرا در اصل و امتداد رویکرد معرفتی خود موجه است.

http://www.javidankherad.ir/article_229294_14d5cf3c7f903c6598b74e9d3f21fe52.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 21 2 2024 10 22 Tyrant Against the Gods: A Critique of Hegel’s Reading of Antigone خودکامه در برابر خدایان: نقدی بر خوانش هگل از آنتیگونه 235 260 230349 10.22034/iw.2025.516661.1837 FA کیهان حریری دانشجوی کارشناسی ارشد گروه فلسفه، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 0009-0008-1028-6141 مرتضی نوری استادیار گروه فلسفه، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 0000-0002-9892-6009 Journal Article 2025 04 13 Hegel interprets Antigone as a conflict between two ethical forces, represented by Creon and Antigone. Creon, as a man, embodies human law and the gods of day, tasked with defending the city, while Antigone, as a woman, represents divine law, the gods of underworld, and the family. This article challenges Hegel’s reading by analyzing the divine laws. First, divine laws are not confined to the family; their observance is the duty of all humans. Second, there is no opposition between old and new gods in Antigone—all deities support Polynices’ burial. Third, Thebans favor the burial, making the opposition between city and family inaccurate. Fourth, Antigone does not conform to a gendered dichotomy but transcends traditional femininity through a conscious political act. Finally, Creon is a tyrant whose actions are condemned by both the gods and the people. The true conflict is between tyranny and the divine. هگل نمایش آنتیگونه را تعارض دو نیروی اخلاقی می‌داند که کرئون و آنتیگونه نمایندۀ آن‌هایند. کرئون به‌عنوانِ مرد نمایندۀ قانون انسانی و خدایان آفتاب است که وظیفۀ دفاع از شهر را به عهده دارد، و آنتیگونه به‌عنوانِ زن نمایندۀ قانون الهی، خدایانِ سایه و خانواده است. در این مقاله با بررسی دو قانون الهی استدلال می‌کنیم که خوانش هگل از آنتیگونه دچار خطاست. نخست، قوانین الهی منحصر به خانواده نیستند و پاسداری از آن‌ها وظیفۀ همۀ انسان‌هاست. دوم، هیچ تقابلی میان خدایان قدیم و جدید در آنتیگونه وجود ندارد؛ خدایان همگی حامیِ دفن پولونیکس‌اند. سوم، مردم تبای موافق دفن پولونیکس‌اند و تقابل شهر و خانواده نادرست است. چهارم، آنتیگونه از تقابلِ زن و مرد پیروی نمی‌کند، از حدود زنانۀ خود فراروی کرده و آگاهانه کنشی سیاسی انجام می‌دهد. در نهایت، کرئون خودکامه‌ای است که اعمالش از سوی خدایان و مردم ناپسند شمرده می‌شود و تقابلِ آنتیگونه تقابلِ خودکامه و خداست.

http://www.javidankherad.ir/article_230349_3e83a95248c6129066bb19f63b649282.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 21 2 2024 10 22 Rescher's comprehensive theory of rationality نظریه جامع عقلانیت رشر 261 288 230356 10.22034/iw.2025.421051.1736 FA نفیسه ساطع دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، قم. ایران. 0009-0000-9340-8547 محسن ساطع دانش آموخته دکتری رشته فلسفه تطبیقی دانشگاه قم. 0009-0006-6699-0619 Journal Article 2023 10 18 Rescher considers rationality tobe the intelligent pursuit of appropriate goals. The three main contexts of rationality are the cognitive, the practical, and the evaluative, which are united in applying the best reasoning that is theircommon task. He considered the universality of rationality while validating the personal aspect and surrounding conditions; And he recognizes practical rationality and real optimality instead of ideal rationality and maximalism. Rasher's explanation of rationality is one of the most comprehensive and robust theories presented in this field. But it seems that recognizing the historical aspect and surrounding conditions in objective and global activity requires a historical approach and its verification in historical traditions. Also, due to the politically incorrect insistence on the global rationality of colonialism and endless oppression of underdeveloped countries, it is necessary to clarify the connection between global rationality and Orientalism, and the place of this important matter is empty in Rasher's works. <span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">رَشِر عقلانیت را «دنبال کردن هوشمندانۀ اهدافِ مناسب» می<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">‎<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">داند. از نظر وی سه بافتِ شناختی، عملی و سنجشی، ساختارِ اصلی عقلانیت را تشکیل می<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">‎<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">دهند. وظیفۀ مشترک این بافتار، به‌کاربستنِ بهترین استدلال است. او جهانی بودن عقلانیت را در عین معتبر دانستن جنبه شخصی و شرایط پیرامونی، بهینه‌گی واقعی به جای عقلانیتِ ایده<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">‎<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">آل و بیشینه‌‌‌‌گرا، می<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">‎<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">داند. بهینه‌سازی، یافتن بهترین کار برای انجام دادن در یک شرایط پیرامونی با استفاده از بهترین استدلالِ در دسترس است؛ عقلانیت جهانی، این توصیه عقلانی به هر کسی در شرایط یکسان با دیگری است که تصمیم عقلانی یکسانی بگیرد. عقلانیتِ جامع از ما می<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">‎<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">خواهد تا اهداف هوشمندانه را با روش‌های هوشمندانه دنبال کنیم؛ مبتنی بر اصولی عمل کنیم که نظام<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">‎<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">مند و معنادار باشند و عوامل هوشمند دیگر نیز بتوانند مناسب بودن آنها را تشخیص دهند. تبیین رشر از عقلانیت، یکی از جامع<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">‎<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">ترین و مستحکم<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">‎<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">ترین نظریه<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">‎<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">های ارائه شده دراین حوزه است. اما به‌نظر می<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">‎<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">آید به‌رسمیت شناختن جنبه تاریخی و شرایط پیرامونی در عفلانیتِ عینی و جهانی، نیازمند رویکرد تاریخی و صحت<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">‎<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">سنجی آن در سنت<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">‎<span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 12.5pt; font-family: IRMitra; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; letter-spacing: -.1pt;">های تاریخی است. همچنین با توجه به تمسک ناصحیح سیاسی به عقلانیت جهانی، لازم است ارتباط عقلانیت جهانی و خاورگرایی مشخص شود که جای این امر مهم در آثار رشر خالی است. خاور گرایی مجموعه معینی از افکار و تلقی های اروپایی نسبت به شرق، برگرفته از ارتباط موجود بین درستی و موفقیت عملی است و نباید آن را بدون استدلال و استناد موجه به مفهوم جهانی عقلانیت نسبت داد و سپس در جهت اهداف استعماری و سلطه جویانه، شرق را در برابر غرب به ناعقلانیت متهم ساخت.

http://www.javidankherad.ir/article_230356_a17d9b51192a0fefe5a6f6feba16411e.pdf