مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 15 1 2018 08 23 Reflections on the point of view of Khorasan mystics and its ontological implications Based on the mystical heritage of Bayazid Bastami & Hasan Kharaghani تأملی در باب نظرگاه عارفان خراسان و الزامات هستی‌شناسانه آن با تکیه بر میراث عرفانی بایزید بسطامی و ابوالحسن خرقانی 5 25 69642 10.22034/iw.2018.69642 FA مجتبی اعتمادی نیا دانشگاه فرهنگیان/ پردیس زینبیه/ گروه معارف Journal Article 2017 11 08 Reflections on the point of view of Khorasan mystics and its ontological implications Based on the mystical heritage of Bayazid Bastami & Hasan Kharaghani Meditation on the mystical heritage of Khorasan region as one of the most growing and purest areas of thinking in realm of Islamic civilization and focusing on intellectual capabilities of it in the mystical heritage of Bayazid Bastami and Abu al-Hasan Kharaghani shows that the mystical heritage can be a good example of Heidegger's poetic (or recollective) thinking and is an example of the calling of being for dwelling in the sphere of language. Poetic thinking of Khorasan mystics is not under the shadow of enframing of the subject and then procures a flat areas in which being is visited. Khorasan mystic by taking the Hagh as the origin of the being, without being caught in the metaphysical and calculative thinking only by means of a poetic language, invites the non-metaphysical presence to the realm of language. تأمل دقیق‌ و عمیق‌ در میراث برجای مانده از عارفان خراسان حکایت‌ از آن دارد که این میراث عرفانی را می‌توان مصداقی از تفکر شاعرانه و فراخوان وجود برای مأواگزیدن در مأمن زبان به شمار آورد؛ تفکری که در آن، موجودات زیر سایه قاب‌بندی‌های ذهن فاعل شناسا قرار ندارند و لاجرم عرصه گشوده و مسطحی را مهیا می‌سازند که در آن، دیدار وجود صورت می‌بندد و موجودات چنانکه بایسته است ارج نهاده می‌شوند. شاعرانگی، بکارت زبانی، برآسودگی از مفهوم‌اندیشی‌های متافیزیکی و آن‌سوباوری، مهمترین ویژگی‌های این شیوه تفکر به شمار می‌روند. از منظر عارفان خراسان، هستی و همه شئونات و اطوار آن صرفاً مُلک طِلق خداوند و بلکه با او هم‌هویت است. از این‌رو، عارف خراسانی به جای التفات به هستی، به حقیقت هستی که ذات خداوند است رو می‌آورد. هستی نزد عارف خراسانی به جای آنکه در پرتو تفکر بازنمودی به مثابه یک معقول ثانی فلسفی محل توجه نظری واقع شود، به مثابه روشنای حضوری فراگیر که وقوع همه اشیاء از او مایه می‌گیرد، متعلَق تجربه عارف قرار می‌گیرد.

http://www.javidankherad.ir/article_69642_36e5d5eba7950002e581fff4867283db.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 15 1 2018 08 23 خرّة کیانی بالاترین مقام معنوی در حکمت اشراقی خرّة کیانی بالاترین مقام معنوی در حکمت اشراقی 27 46 69581 10.22034/iw.2018.69581 FA سعید انواری عضو هیئت علمی گروه فلسفه، دانشگاه علامه طباطبائی سپیده رضی دانشجوی دکترای فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان. Journal Article 2017 10 01 اصطلاح «خرّۀ کیانی» که در متون شیخ اشراق به‌کار رفته‌است، یکی از اصطلاحات قدیم ایرانی و برگرفته از متون زرتشتی است. در این مقاله با بررسی معنای لغوی و اصطلاحی آن در متون زرتشتی و آثار دوران اسلامی، خصوصیات آن مورد بررسی قرار گرفته است. خرّة کیانی موهبتی الهی و یکی از انواع فرّه به شمار می‌آید که تنها به انسان‌های کامل افاضه می‌شود. در فرهنگ اسلامی این اصطلاح را معادل سلطان، سکینه و نور طامس دانسته‌اند. در این مقاله با بررسی خصوصیات خرّه کیانی و نقد و بررسی نظریات مختلف در مورد آن، نشان داده شده ‌است که بهترین معادل برای «خرّه کیانی»، مقام ولایت در فرهنگ اسلامی است و کسی که دارای چنین موهبتی است، قطب عالم امکان و خلیفة خداوند بر زمین است که به برترین مقام معنوی نائل گردیده ‌است. بر این اساس انسان کامل در حکمت اشراقی همان انسان فرهمند است که به خرّه کیانی دست یافته است. اصطلاح «خرّۀ کیانی» که در متون شیخ اشراق به‌کار رفته‌است، یکی از اصطلاحات قدیم ایرانی و برگرفته از متون زرتشتی است. در این مقاله با بررسی معنای لغوی و اصطلاحی آن در متون زرتشتی و آثار دوران اسلامی، خصوصیات آن مورد بررسی قرار گرفته است. خرّة کیانی موهبتی الهی و یکی از انواع فرّه به شمار می‌آید که تنها به انسان‌های کامل افاضه می‌شود. در فرهنگ اسلامی این اصطلاح را معادل سلطان، سکینه و نور طامس دانسته‌اند. در این مقاله با بررسی خصوصیات خرّه کیانی و نقد و بررسی نظریات مختلف در مورد آن، نشان داده شده ‌است که بهترین معادل برای «خرّه کیانی»، مقام ولایت در فرهنگ اسلامی است و کسی که دارای چنین موهبتی است، قطب عالم امکان و خلیفة خداوند بر زمین است که به برترین مقام معنوی نائل گردیده ‌است. بر این اساس انسان کامل در حکمت اشراقی همان انسان فرهمند است که به خرّه کیانی دست یافته است.

http://www.javidankherad.ir/article_69581_382defeb2103ddfcf48711edbeebbd6a.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 15 1 2018 08 23 بررسی تطبیقی سه‌گانه های حکمت اسلامی و عرفان مولوی بررسی تطبیقی سه‌گانه های حکمت اسلامی و عرفان مولوی 47 71 69644 10.22034/iw.2018.69644 FA علی بابایی فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران 0000-0002-2680-2824 Journal Article 2018 04 29 در راهِ تبیینِ شوون سه گانه الهی، سه‌گانه‌های مختلفی طرح شده است که حکمِ مراتبِ یک حقیقت واحد را دارند؛ سه‌گانه‌هایی نظیرِ: 1. دنیا، برزخ، آخرت.2. ملک، ملکوت، جبروت. 3. ماده، مثال، عقل. 4. زمان، دهر، سرمد.5. اسلام، ایمان، احسان. 6. شریعت، طریقت، حقیقت. 7. علم‌الیقین، عین‌الیقین، حق‌الیقین. و... مولوی نیز در عرفانِ خود برای تبیینِ شووونِ الهی از سه‌گانه‌های زیادی - هم برگرفته شده از منابع اسلامی و هم متناسب با ادبیاتِ ادبی و عرفانی خود – بهره برده است. مقاله حاضر در پی آن است در وهله‌ی اول مهم‌ترین سه‌گانه‌های مطرح شده در عرفانِ مولوی را - با رویکردِ تطبیق با حکمتِ اسلامی – فهرست و تبیین نماید؛ و در وهله‌ی دوم این مساله را پاسخ دهد که چرا نمی‌توان هر سه‌گانه‌ای را به مجموعه‌ی یاد شده اضافه کرد؟ پاسخ این سوال مهم به اصلِ وزین تشکیک در فلسفه‌ی اسلامی باز می‌گردد؛ مطابق این اصل تنها سه‌گانه‌هایی که باهم رابطه‌ی طولی دارند و در واقع یک حقیقت با سه مرتبه‌اند می‌توانند در زمره‌ی مراتب یاد شده باشند؛ یعنی سه‌گانه‌هایی که وحدت و در عینِ حال تمایز و کثرتِ تشکیکی بین‌شان حاکم است؛ از این مبحث شاهدی برای وحدتِ معنایی در عینِ کثرتِ صوریِ علومِ اسلامی هم می‌توان استخراج نمود. یعنی جان‌مایه‌ی عرفان و حکمتِ اسلامی یکی است اما هر کس به زبان خود صفت حمد او می‌گوید «بلبل به غزل خوانی و قمری به ترانه». در راهِ تبیینِ شوون سه گانه الهی، سه‌گانه‌های مختلفی طرح شده است که حکمِ مراتبِ یک حقیقت واحد را دارند؛ سه‌گانه‌هایی نظیرِ: 1. دنیا، برزخ، آخرت.2. ملک، ملکوت، جبروت. 3. ماده، مثال، عقل. 4. زمان، دهر، سرمد.5. اسلام، ایمان، احسان. 6. شریعت، طریقت، حقیقت. 7. علم‌الیقین، عین‌الیقین، حق‌الیقین. و... مولوی نیز در عرفانِ خود برای تبیینِ شووونِ الهی از سه‌گانه‌های زیادی - هم برگرفته شده از منابع اسلامی و هم متناسب با ادبیاتِ ادبی و عرفانی خود – بهره برده است. مقاله حاضر در پی آن است در وهله‌ی اول مهم‌ترین سه‌گانه‌های مطرح شده در عرفانِ مولوی را - با رویکردِ تطبیق با حکمتِ اسلامی – فهرست و تبیین نماید؛ و در وهله‌ی دوم این مساله را پاسخ دهد که چرا نمی‌توان هر سه‌گانه‌ای را به مجموعه‌ی یاد شده اضافه کرد؟ پاسخ این سوال مهم به اصلِ وزین تشکیک در فلسفه‌ی اسلامی باز می‌گردد؛ مطابق این اصل تنها سه‌گانه‌هایی که باهم رابطه‌ی طولی دارند و در واقع یک حقیقت با سه مرتبه‌اند می‌توانند در زمره‌ی مراتب یاد شده باشند؛ یعنی سه‌گانه‌هایی که وحدت و در عینِ حال تمایز و کثرتِ تشکیکی بین‌شان حاکم است؛ از این مبحث شاهدی برای وحدتِ معنایی در عینِ کثرتِ صوریِ علومِ اسلامی هم می‌توان استخراج نمود. یعنی جان‌مایه‌ی عرفان و حکمتِ اسلامی یکی است اما هر کس به زبان خود صفت حمد او می‌گوید «بلبل به غزل خوانی و قمری به ترانه».

http://www.javidankherad.ir/article_69644_2a1f864e03381c8efce4f85675a15cb1.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 15 1 2018 08 23 Analysis of the Hadith of Muhammad's Commandment on the Transcendent Wisdom تحلیل حدیث «المؤمن مرآۀ المؤمن» بر مبنای حکمت متعالیه 73 92 69606 10.22034/iw.2018.69606 FA منا تکاورنژاد گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران سید حسین سید موسوی دانشیار گروه معارف اسلامی دانشگاه فردوسی وحیده فخار نوغانی استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2018 02 17 Various conclusions have been drawn from Hadith al-Momen Mhrat al-Mumen. According to a folk interpretation, one can indicate the defects of his beloved brother. This attitude is incomplete and undesirable in the moral atmosphere of society. Therefore, a deep analysis of Hadith is necessary and the ideas of transcendental wisdom are at stake in this regard. The question is, what interpretation of the transcendental wisdom can be made of the hadith that protects the consequences of folk interpretations? The results of Mulla Sadra and other sources were analyzed by descriptive-analytical method. Contrary to the folk approach, which has shown the first believer and the reformer of the second believer, according to the principles of the transcendental wisdom, the second believer has a genuine and independent aspect, and the first believer has an implicit and instrumental role. Accordingly, and with the application of the principle of patronage, in every aspect of the mirror the human heart is more transparent, and showcases the superiority. از حدیث المومن مرآت المومن برداشت‌های گوناگون صورت گرفته است. مطابق تفسیر عامیانه شخص می‌تواند نشان دهنده عیوب برادرِ مومن خود باشد. این نگرش، ناقص بوده و آثار نامطلوبی در فضای اخلاقی جامعه دارد. از این رو تحلیل عمیق و دقیق از حدیث ضروری بوده و اندیشه های حکمت متعالیه در این باب راهگشاست. سوال این است که بر اساس مبانی حکمت متعالیه چه تفسیری می توان از حدیث ارائه کرد که از پیامدهای تفاسیر عامیانه مصون باشد؟ با بررسی آثار ملاصدرا و سایر منابع به روش توصیفی- تحلیلی نتایجی حاصل شد. بر خلاف رویکرد عامیانه، که مومن اول را اصیل و اصلاح گرِ مومن دوم نشان داده، مطابق مبانی حکمت متعالیه مومن دوم جنبه اصالی و استقلالی داشته و مومن اول نقش تبعی و ابزاری دارد. بر این اساس و با کاربست اصل تشکیک در مرآتیت هر چه آینه قلب انسان شفاف‌تر باشد، وجودهای برتری را به نمایش می‌گزارد.

http://www.javidankherad.ir/article_69606_cbd62eb1c17fd76153cc45a4f997a8f2.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 15 1 2018 08 23 Divine Word: It's kinds and correspondences between them in Mysticism aspect. «کلمۀ الهی»: انواع آن و تطابق میان آنها از منظر عرفانی 93 114 69584 10.22034/iw.2018.69584 FA ندا حریری دانشجوی دکتری فلسفه شهرام پازوکی استاد گروه فلسفه، موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران. 0000-0001-7886-9855 Journal Article 2017 12 19 Abstract In Islamic Mysticism, all aspects of being are manifestations of the Real Haqq and according to the principle of emanation, they are derived from one origin. These manifestations are Sometimes called “Word”. This term shows that the only real speaker in the world is the supreme Being and all creatures are created by the “Breath of the All – merciful” and they are related to him directly and obviously, like the relation between speaker and his words. In mystical literature of Islam these Divine Words are called with terms which are mostly taken from the Holy Quran. Some of these terms are: “cosmic words”, “soul-related words” and “Quranic words”. These three divine words make three cosmic, soul-related, and Quranic book and a collective attention to them leads to a comprehensive knowledge of God. Furthermore, as they are derived from the same origin there would be many correspondences between them. در عرفان اسلامی‌همۀ مظاهر هستی جلوه‌ای از حق تعالی هستند که بنا به اصل تجلی از منشأ واحدی به ظهور رسیده‌اند. برای این مظاهر الهی گاه تعبیر «کلمه» به‌کار رفته است. این تعبیر بیانگر این اصل است که متکلم حقیقی عالَم، ذات واحد حق است و هر آنچه موجود گشته، به نَفَس رحمانی حق به منصۀ ظهور رسیده و همچون ارتباط کلمه با صاحب کلام، ارتباطی مستقیم و روشن با وی دارد. برای انواع کلمات الهی تعابیر مختلفی ذکر شده است که برخی از مهم‌ترین آنها که برگرفته از اصطلاحات قرآنی است، «کلمات آفاقی»، «کلمات انفسی» و «کلمات قرآنی» می‌باشد. این سه نوع کلمۀ الهی، سه کتاب «آفاقی»، «انفسی» و «قرآنی» را تشکیل می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌دهند که توجه و دقت به آنها در کنار هم راه‌گشای معرفت پروردگار است. افزون بر این، از آنجا که آنها از یک منشأ واحد به ظهور رسیده‌اند، تشابه و تطابق بسیاری نیز میان آنها به لحاظ کلی و جزیی به چشم می‌آید که به برخی از آنها اشاره می‌شود.

http://www.javidankherad.ir/article_69584_2cd713bb239103a0b783f539e3beef32.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 15 1 2018 08 23 The Phenomenology of Free Will in Transcendent Wisdom پدیدار شناسی ارادۀ آزاد در حکمت متعالیه 115 125 69605 10.22034/iw.2018.69605 FA محمد حسین زاده استادیار مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران 0000-0001-7577-4455 Journal Article 2017 07 04 The intuition that humans has about free will, has always been a solid backbone against the overwhelming challenges of free will. In Islamic philosophy, this intuition has been represented in the form of presential knowledge and has been considered as an undoubted knowledge. In this paper, we we have discussed the phenomenology of free will by using the principles of transcendent wisdom by analytical proof method, in the sense that we have examined our intuition about free will and identified its epistemic value. The phenomenological analysis of free will has led us to conclude that the intuition of free will is an interconnected set of ten perceptional components. These components are not identical in terms of epistemological validity and are categorized into three different groups. Some of them are highly visible in the form of presential knowledge or propositions that are directly derived from this particular knowledge (inner experience propositions or VIJDANIAT). This group is absolutely epistemologically valid without any condition. The other group is not highly visible in the form of presential knowledge and requires some evidence to be complete and credible. The third group consists of components that have different degrees, each level has a different epistemological validity than the others. In the intuition of free will, components that are not epistemologically credible provide the context in which, with a common intuition, different interpretations of free will can be presented. شهودی که انسان از ارادۀ آزاد دارد، همواره تکیه‌گاهی مستحکم در مقابل چالش‌های تردیدبرانگیز ارادۀ آزاد به حساب آمده است. در سنت فلسفۀ اسلامی این شهود منحصراً در قالب علم حضوری به اختیار مطرح شده و امری غیر قابل تردید به حساب آمده است، اما آن‌چنان که شایسته است دربارۀ جنبه‌های مختلف و درجات شدت و ضعف این علم حضوری بحث نشده است. در این مقاله با استفاده از مبانی حکمت متعالیه و با روش تحلیلی ـ برهانی، به پدیدار شناسی اراده آزاد پرداخته‌ایم، به این معنا که شهود خود نسبت به ارادۀ آزاد را بررسی کرده و ارزش معرفتی آن را مشخص کرده‌‌ایم. تحلیل پدیدارشناسانۀ ارادۀ آزاد ما را به این نتیجه رساند که شهود ارادۀ آزاد مجموعه‌ای درهم‌تنیده از ده مؤلفۀ ادراکی است. این مؤلفه‌ها از حیث اعتبار معرفت‌شناختی یکسان نیستند و در سه گروه مختلف دسته‌بندی می‌شوند. برخی از آنها به نحو علم حضوری با درجۀ وضوح زیاد هستند و یا گزاره‌هایی هستند که برگرفته از این علم حضوری خاص هستند (گزاره‌های وجدانی). این گروه به طور مطلق و بدون هیچ شرطی به لحاظ معرفت‌شناختی معتبرند. گروه دیگر به علم حضوری با درجۀ وضوح زیاد مستند نیستند و برای معتبر بودن، به تکمیل و تتمیم برخی قرائن و شواهد احتیاج دارند. گروه سوم از امور تشکیکی و دارای مراتب هستند و هر مرتبه از اعتبار معرفتی متفاوتی نسبت به سایر مراتب برخوردار است.

http://www.javidankherad.ir/article_69605_51a51d579da973afb5b829446cfbd0d2.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 15 1 2018 08 23 the identity of Islamic philosophy of ALLAME TABATABAEI view بررسی هویت فلسفه اسلامی در آثار علامه طباطبایی ره 127 150 69607 10.22034/iw.2018.69607 FA محسن حسین نیا کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی از دانشگاه تهران، سال سوم درس خارج حوزه علمیه قم سیدمحمدعلی دیباجی فره‌وشانی دانشکده الهیات پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران Journal Article 2018 04 21 در سده گذشته بررسی هویت فلسفه اسلامی اعم از چیستی و هستی آن، یکی از موضوعات مورد بحث مستشرقین غربی و متفکرین اسلامی بوده است. آیا فلسفه اسلامی دارای یک هویت متمایز است؟ بدین معنا که آیا می‌توان درباره آن گفت هم اسلامی است و هم هویتی جدا از کلام اسلامی و فلسفه یونان دارد؟ در این باره پاسخ‌های گوناگونی در ردّ یا دفاع از آن ارائه شده است. یکی از بزرگترین فیلسوفان معاصر که بررسی‌های گسترده‌ای در این باره انجام داده و در آثار خود تلاش نموده است تا به تبیین هویت فلسفه اسلامی و دفاع از آن بپردازد علامه طباطبایی است. این تحقیق با توجه به آثار علامه طباطبایی به سه سوال درباره هویت فلسفه اسلامی یعنی ارتباط اسلام با فلسفه، چیستی فلسفه اسلامی و هستی فلسفه اسلامی از منظر علامه پاسخ می‌دهد. به نظر علامه طباطبایی اسلام دینی فطری و جهانی است و نباید آن را در قشری خاص از مخاطبین محدود کرد. اندیشه فلسفی نیز امری فطری است و اسلام آن را به رسمیت شناخته و در ردیف تفکر مذهبی قرار داده است. فلسفه اسلامی در چیستی و ماهیت فلسفی و برهانی خود، اگر چه با کلام اسلامی متمایز است اما تفاوتی با فلسفه یونان نمی‌کند بلکه تمایز فلسفه اسلامی با فلسفه یونان در هستی و تحقق خارجی آن است؛ یعنی در ابتکاراتی است که در سه بخشِ 1-کمیت مسائل فلسفی 2- انسجام و ترتب خاص در بین مسائل فلسفی 3- زنده بودن و پویایی در ابعاد مختلف که در طول سالیان متمادی بدست آورده است. در سده گذشته بررسی هویت فلسفه اسلامی اعم از چیستی و هستی آن، یکی از موضوعات مورد بحث مستشرقین غربی و متفکرین اسلامی بوده است. آیا فلسفه اسلامی دارای یک هویت متمایز است؟ بدین معنا که آیا می‌توان درباره آن گفت هم اسلامی است و هم هویتی جدا از کلام اسلامی و فلسفه یونان دارد؟ در این باره پاسخ‌های گوناگونی در ردّ یا دفاع از آن ارائه شده است. یکی از بزرگترین فیلسوفان معاصر که بررسی‌های گسترده‌ای در این باره انجام داده و در آثار خود تلاش نموده است تا به تبیین هویت فلسفه اسلامی و دفاع از آن بپردازد علامه طباطبایی است. این تحقیق با توجه به آثار علامه طباطبایی به سه سوال درباره هویت فلسفه اسلامی یعنی ارتباط اسلام با فلسفه، چیستی فلسفه اسلامی و هستی فلسفه اسلامی از منظر علامه پاسخ می‌دهد. به نظر علامه طباطبایی اسلام دینی فطری و جهانی است و نباید آن را در قشری خاص از مخاطبین محدود کرد. اندیشه فلسفی نیز امری فطری است و اسلام آن را به رسمیت شناخته و در ردیف تفکر مذهبی قرار داده است. فلسفه اسلامی در چیستی و ماهیت فلسفی و برهانی خود، اگر چه با کلام اسلامی متمایز است اما تفاوتی با فلسفه یونان نمی‌کند بلکه تمایز فلسفه اسلامی با فلسفه یونان در هستی و تحقق خارجی آن است؛ یعنی در ابتکاراتی است که در سه بخشِ 1-کمیت مسائل فلسفی 2- انسجام و ترتب خاص در بین مسائل فلسفی 3- زنده بودن و پویایی در ابعاد مختلف که در طول سالیان متمادی بدست آورده است.

http://www.javidankherad.ir/article_69607_8bb3fb5ce00e8affb83f367f06dae31b.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 15 1 2018 08 23 The Role of body in Mula Sadra`s Psychology (7 Issues of Psychology) جایگاه بدن در نفس شناسی صدرالمتالهین (بررسی هفت مبحث از علم النفس) 151 171 69641 10.22034/iw.2018.69641 FA فروغ السادات رحیم پور گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده ادبیات، دانشگاه اصفهان مجید یاریان گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده ادبیات، دانشگاه اصفهان Journal Article 2017 02 22 The questions about the body issues in discussion of philosophical anthropology overshadowed by the mind issues and the role of body in human identity is largely neglected. Actually knowing the truth of the human existence requires some prefaces; so identification of the body is one of the most important of them. Recognition the Nature of body and its works and effects is one of the most necessary arrangements towards self-knowledge. In this paper the issues and the provisions of mind are studied from the background of body and understanding of mind and philosophical anthropology at the thought of Mulla Sadra is noticed with a focus on the body. Physical body features sometimes contribute positively to the recognition of the qualities and the rules of the mind; like it’s usage in the definition of mind and corporeal creation of mind. But some of the body's features are negatively effective in the knowledge of mind. For example: The body material has quantity and condition; Body has limitation in the actions; it becomes weak and old; it changes; it does the actions by Physical tools and the knowledge of body needs the special location. Proving the existence of mind, proving Immaterial being of imagination and intellect are the issues that Mulla Sadra utilizes by knowledge of the body and physical features –in a negative way- to explain and analyze them. در مباحث انسان شناسی فلسفی غالبا مسائل مرتبط با بدن، تحت الشعاع نفس و مسائل آن واقع شده و نقش بدن در ترسیم هویت انسان، تا حد زیادی مورد غفلت قرار گرفته است. بی شک معرفت نفس و شناخت حقیقت وجودی انسان نیازمند مقدماتی است که شناخت بدن و آثار و لوازم آن، یکی از ضروری ترین آن هاست. در این نوشتار شناخت نفس و انسان شناسی فلسفی در اندیشه ی صدرالمتالهین، با محوریت بدن مورد توجه قرار گرفته است. ویژگی های بدن جسمانی گاه به نحو ایجابی در شناخت اوصاف و احکام نفس دخالت دارند؛ مانند نحوه ی استفاده از این ویژگی ها در تعریف نفس یا در اثبات جسمانیه الحدوث بودن نفس؛ اما برخی ویژگی های بدن به نحو سلبی در شناخت نفس مؤثرند، به عنوان مثال ماده‌ی بدنی دارای کمیت، وضع، انقسام پذیری و تناهی افعال است و ضعف، کهولت و خستگی عارض آن می‌گردد؛ مزاج بدنی همواره با انفعال و تغییر و دگرگونی همراه است و در انجام افعال خود، نیازمند ابزار و آلات جسمانی است؛ به علاوه علم به بدن و افعال آن نیز، حصولی و تابع وضع و محل است. با سلب این ویژگی ها از برخی ساحت های وجودی انسان می توان به تحلیل و تبیین بسیاری از مسائل نفس پرداخت. مسائلی همچون اثبات وجود نفس، تجرد قوه ی خیال و قوه ی عاقله از جمله مسائلی هستند که صدرالمتالهین با بهره گیری از شناخت بدن و ویژگی های بدنی به نحو سلبی به توضیح و تحلیل آنها می پردازد.

http://www.javidankherad.ir/article_69641_33807fbc68d335db8080d3c10cb78822.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 15 1 2018 08 23 Controversies in Naming Humanities علوم ‌انسانی: نام‌ها و نزاع‌ها 173 198 69643 10.22034/iw.2018.69643 FA سید مسعود زمانی عضو هیأت علمی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران Journal Article 2018 09 25 In the present paper, we will study the various proposed names for the disciplines concerned with human studies: “human sciences” or “humanities” (Geisteswissen-schaten), “cultural sciences” (Kulturwissenschaften), “moral sciences” (Moral-wissenschaften) “social sciences” (Sozialwissenschaften). At the same time, we will try to give an overview of the philosophical background of the above rival names. The rivalry between the title “human sciences”, which was proposed by Wilhelm Dilthey, and the title “cultural sciences”, which was suggested by the New-Kantians such as Max Weber, shows one side of this philosophical discussion in the second half of 19 century. On the other side of this philosophical challenge stood John Steward Mill who put forward “moral sciences” for this area of knowledge. He is inspired by the whole system of Aristotelian knowledge and its classification. Especially he looks at ethics and logic. In our discussion, we try to thematize social sciences as the pivot of contemporary malpractice with its thoughtless application of the rubric for humanities as a whole. Thus we suggest that the reduction of human sciences ought to be avoided. این مقاله در وهلة اول به کند و کاو در عنوان «علوم انسانی» و دیدگاه‌های رقیب‌اش می‌پردازد: «علوم‌فرهنگی»، «علوم‌اخلاقی» و سرانجام «علوم‌اجتماعی». و در ضمن می‌کوشد بر پیش‌زمینه‌های فلسفی آن عناوین نیز نظری بیافکند. با دو عنوان «علوم انسانی» که برگزیده و رواج‌یافته ویلهلم دیلتای است، و «علوم‌فرهنگی» که پیش‌نهادة نوکانتیان و نیز ماکس وبر بود، گوشه‌ای از نزاع بر سر این دسته از علوم در نیمه دوم قرن نوزدهم آشکار می‌شود. در طرف دیگر این منازعه هم جان‌استوارت ‌میل ایستاده با پیشنهادش «علوم‌اخلاقی». او درحقیقت وامدار ارسطو است و از طبقه‌بندی علوم، اخلاق و منطق‌اش بهره می‌برد. اشاره به عنوان علوم‌اجتماعی بیشتر برای هشدار بر این خطای رایج‌ است که آن را ناسنجیده بر تمام علوم‌ انسانی اطلاق می‌کنند. پس دفع بعضی سوء‌ تفاهم‌ها کار ضمنی دیگر مقالة پیش رو است، که پیش از هر چیز از خود عنوان علوم انسانی و بعد از فروکاستن علوم ‌انسانی‌ به جامعه‌شناسی جدید، پیش آمده است.

http://www.javidankherad.ir/article_69643_4caf6c602c3279bd10ee6a943f4e4303.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 15 1 2018 08 23 چه باشد آنچه خوانندش «فلسفه اسلامی» چه باشد آنچه خوانندش «فلسفه اسلامی» 233 260 69743 10.22034/iw.2018.69743 FA مهدی عبداللهی عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران 0000-0003-2252-0544 Journal Article 2017 10 03 بسیاری از شرق‌شناسان با طرح دلایل چون فرومایگی نژاد سامی عرب‌زبانان و ناتوانی آنان از فلسفه‌ورزی، و منع قرآن از آزاداندیشی بر این باورند که آنچه در نزد مسلمانان فلسفه نامیده می‌شود، چیزی بیش از ترجمه و شرح فلسفه یونان به‌ویژه ارسطو نیست. نویسندگان عرب‌زبان نیز برخی از همین دیدگاه پیروی کرده‌اند. از سوی دیگر، به‌اعتقاد بسیاری از این دو دسته، فلسفه عربی شامل علم کلام و تصوف، بلکه حتی اصول فقه نیز می‌باشد. این مقاله نشان می‌دهد که هر چند آشنایی با فلسفه یونان نقطه‌آغاز جریان فلسفه در فرهنگ اسلامی است، فلسفه‌ورزی مسلمانان در حد ترجمه و شرح فلسفه یونان متوقف نشده، بسیار از آن فراتر رفته است. فلسفه به‌مثابه «هستی‌شناسی عقلی نظام‌مند» دانشی مستقل از سایر علوم اسلامی است که از کندی/فارابی آغاز شده و تا به امروز به‌ویژه در فرهنگ شیعی تداوم یافته است. سومین محور اصلی این مقاله، تحلیل سیر تکاملی اندیشه فلسفی در سایه آموزه‌های اسلامی است. دین اسلام با تشویق به عقل‌ورزی و نیز طرح مسائل فلسفی بستری بسیار مناسب برای تکامل فلسفه فراهم آورده است. اندیشه‌های فیلسوفان از جهات گوناگونی چون جهت‌دهی، طرح مسئله، پیشنهاد برهان و تصحیح اشتباهات از آموزه‌های دینی کمک گرفته‌اند، در نتیجه فلسفه اسلامی در طول حیات خود روزبه‌روز بالندتر شده، و اکنون به یک نظام فکری توان‌مند تبدیل گشته است. بسیاری از شرق‌شناسان با طرح دلایل چون فرومایگی نژاد سامی عرب‌زبانان و ناتوانی آنان از فلسفه‌ورزی، و منع قرآن از آزاداندیشی بر این باورند که آنچه در نزد مسلمانان فلسفه نامیده می‌شود، چیزی بیش از ترجمه و شرح فلسفه یونان به‌ویژه ارسطو نیست. نویسندگان عرب‌زبان نیز برخی از همین دیدگاه پیروی کرده‌اند. از سوی دیگر، به‌اعتقاد بسیاری از این دو دسته، فلسفه عربی شامل علم کلام و تصوف، بلکه حتی اصول فقه نیز می‌باشد. این مقاله نشان می‌دهد که هر چند آشنایی با فلسفه یونان نقطه‌آغاز جریان فلسفه در فرهنگ اسلامی است، فلسفه‌ورزی مسلمانان در حد ترجمه و شرح فلسفه یونان متوقف نشده، بسیار از آن فراتر رفته است. فلسفه به‌مثابه «هستی‌شناسی عقلی نظام‌مند» دانشی مستقل از سایر علوم اسلامی است که از کندی/فارابی آغاز شده و تا به امروز به‌ویژه در فرهنگ شیعی تداوم یافته است. سومین محور اصلی این مقاله، تحلیل سیر تکاملی اندیشه فلسفی در سایه آموزه‌های اسلامی است. دین اسلام با تشویق به عقل‌ورزی و نیز طرح مسائل فلسفی بستری بسیار مناسب برای تکامل فلسفه فراهم آورده است. اندیشه‌های فیلسوفان از جهات گوناگونی چون جهت‌دهی، طرح مسئله، پیشنهاد برهان و تصحیح اشتباهات از آموزه‌های دینی کمک گرفته‌اند، در نتیجه فلسفه اسلامی در طول حیات خود روزبه‌روز بالندتر شده، و اکنون به یک نظام فکری توان‌مند تبدیل گشته است.

http://www.javidankherad.ir/article_69743_1f376f49e57d4d7787a5b5b4489edd25.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 15 1 2018 08 23 صحیح و تحقیق آغازۀ کتاب الحروف فارابی درباب «مقوله» و جایگاه آن در علوم و صنایع تصحیح و تحقیق آغازۀ کتاب الحروف فارابی درباب «مقوله» و جایگاه آن در علوم و صنایع 199 232 69608 10.22034/iw.2018.69608 FA فاطمه شهیدی گروه فلسفه اسلامی، موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران سید محمود یوسف ثانی گروه فلسفه ، موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران سید حسین موسویان گروه فلسفه اسلامی، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران Journal Article 2018 04 25 کتاب الحروف فاربی از مهم‌ترین آثار متافیزیکی در تاریخ فلسفۀ اسلامی است که نشان می‌دهد تفکّر فلسفی در عالم اسلام در ابتدای راه خود چه نسبتی با اندیشۀ ارسطویی دارد. در این اثر ضمن توضیح اصطلاحات مختلف فلسفی و اقتضائات مختلف این اصطلاحات در زبان و جامعۀ عربی مباحث فلسفی مهم و بدیعی طرح شده‌ است. الحروف علاوه بر این حاوی مباحث مختلفی در باب پیدایش زبان، فلسفه، دین، سیاست و اجتماع است که باعث شده مورد توجّه محقّقان در شاخه‌های مختلف علوم انسانی قرار گیرد. این اثر را نخستین بار محسن مهدی در سال 1970 بر اساس تنها یک نسخۀ موجود در دانشگاه تهران تصحیح و منتشر نمود. اشکالات فراوان نسخۀ چاپی که ناشی از ضعیف بودن نسخۀ خطی و پیچیدگی و سخت فهمی متن اثر می‌باشد تصحیح مجدّد آن را ضروری کرده است. در این مقاله متن اوّلین مبحث طرح شده در این اثر ـــ‌که می توان آن را «اصطلاح «مقوله» و جایگاه آن در علوم و صنایع» نامید‌ـــ بر اساس چهار نسخۀ خطی و یک نسخۀ چاپی تصحیح و در موارد لزوم حاشیه هایی جهت توضیح و تبیین مطالب آورده شده است. کتاب الحروف فاربی از مهم‌ترین آثار متافیزیکی در تاریخ فلسفۀ اسلامی است که نشان می‌دهد تفکّر فلسفی در عالم اسلام در ابتدای راه خود چه نسبتی با اندیشۀ ارسطویی دارد. در این اثر ضمن توضیح اصطلاحات مختلف فلسفی و اقتضائات مختلف این اصطلاحات در زبان و جامعۀ عربی مباحث فلسفی مهم و بدیعی طرح شده‌ است. الحروف علاوه بر این حاوی مباحث مختلفی در باب پیدایش زبان، فلسفه، دین، سیاست و اجتماع است که باعث شده مورد توجّه محقّقان در شاخه‌های مختلف علوم انسانی قرار گیرد. این اثر را نخستین بار محسن مهدی در سال 1970 بر اساس تنها یک نسخۀ موجود در دانشگاه تهران تصحیح و منتشر نمود. اشکالات فراوان نسخۀ چاپی که ناشی از ضعیف بودن نسخۀ خطی و پیچیدگی و سخت فهمی متن اثر می‌باشد تصحیح مجدّد آن را ضروری کرده است. در این مقاله متن اوّلین مبحث طرح شده در این اثر ـــ‌که می توان آن را «اصطلاح «مقوله» و جایگاه آن در علوم و صنایع» نامید‌ـــ بر اساس چهار نسخۀ خطی و یک نسخۀ چاپی تصحیح و در موارد لزوم حاشیه هایی جهت توضیح و تبیین مطالب آورده شده است.

http://www.javidankherad.ir/article_69608_d9cd8910929263be5fe2b102a37f206c.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 15 1 2018 08 23 The Treatise in difference among time, perpetual and everlasting رساله فی الفرق بین الزمان و الدهرو السرمد 261 283 69690 10.22034/iw.2018.69690 FA رضا حصاری دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه علوم اسلامی رضوی 0000-0002-6289-2222 حامد ناجی اصفهانی استاد یار دانشگاه اصفهان Journal Article 2017 12 13 Hossein Ibn Ali Tabrizi Khosroshahi is one of Seyyed Kazem Rashty's apprentice. Until now , Four treatises of khosro Shahi have been recognized in manuscript libraries. HeThe Treatise in difference among time, perpetual and everlasting states himself special point of view ,about time, perpetual and everlasting .in his idea ,Time has two definition ,reality and extrinsic .In reality's definition ,time is one of the body 's features. So extrinsic definition is that ereatable thing in duration of it's creation is protected by GOD .In his point of view the only indivisible thing is GOD. And other creation like noncorpored and corpored are combined by six affairs. These six affairs will be based on the quality of the existence of the object and in accordance with the universe in it. He does not use the conventional interpretations of the intellectuals in relation to time, perpetual ,and everlasting. In his view , the time's perpetual and act container and providence of god. And, providence has several levels .So everlasting has several levels too .It is also perpetual of time wisdom and container's time are physical creatures. This state attempt to analyze his Point of view and shows some of defect s of his ideas. حسین بن علی تبریزی خسروشاهی از علمای شیخیّه و از جمله شاگردان سیّد کاظم رشتی است. تاکنون چهار رساله از در کتاب‌خانه‌های نسخ خطّی شناسایی شده است. وی در این رساله رساله فی الفرق بین الزمان و الدهرو السرمد دیدگاه خاصّ خویش را پیرامون زمان، دهر و سرمد بیان می‌کند. در نظر وی زمان مشتمل بر دو نوع تعریف حقیقی و ظاهری است.در تعریف حقیقی زمان، زمان از جمله مشخّصات جسم به شمار می‌رود؛ لکن تعریف ظاهری زمان بدین معنا است که شیء حادث از هنگام حدوث خویش، امتدادی دارد که حافظ آن خداوند است. در دیدگاه وی خداوند تنها شیء بسیط است و سایر موجودات اعمّ از مجرّد و مادّی از اموری شش‌گانه ترکیب یافته‌اند. این امور شش‌گانه با توجّه به کیفیّت وجود شیء و متناسب با عالم موجود در آن خواهند بود. وی از تعابیر رایج حکما نسبت به زمان، دهر و سرمد استفاده نمی‌نماید. در دیدگاه وی، سرمد وقت و وعاء فعل و مشیّت الهی است، و از آن جایی که مشیّت مشتمل بر مراتبی است؛ لذا سرمد نیز دارای مراتب مختلفی خواهد بود. همچنین دهر وقت عقل و زمان وعاء موجودات جسمانی است. این گفتار بر آن است که دیدگاه وی را تحلیل و بررّسی نموده و برخی از کاستی‌های نظریات وی را نشان داده است.

http://www.javidankherad.ir/article_69690_04bbb5d8d292bb95ee2ae9bea433166b.pdf

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران جاویدان خرد 2251-8932 15 1 2018 08 23 CONSIDÉRATIONS SUR LA TRANSMISSION DU FRAGMENT B25 D’HÉRACLITE dans LES TEXTES PATRISTIQUES ملاحظاتی در باب آموزة هراکلیتوس (قطعة ب 25) در سنت آباء کلیسا 5 23 87063 10.22034/iw.2018.87063 FA لیلیانا کارولینا کارولینا سانچس‌کاسترو پژوهشگر پسادکتری دانشکده فلسفه، زبان و ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه سائوپائول Journal Article 2018 01 31 Si le témoignage de Platon sur Héraclite est souvent contesté, nul ne saurait nier qu’il s’agit d’un maillon important de la transmission de la pensée du philosophe éphésien et surtout de l’un des plus anciens. Une des raisons pour l’exclure de l’interprétation héraclitéenne est que son auteur n’est pas un « citateur » et que, comme il met la pensée de ses devanciers au service de sa propre méthode philosophique, son effort herméneutique a pu s’accompagner de modifications. Or, ces dernières faisant partie de l’histoire des idées, elles constituent aussi un élément incontestable du métier philosophique. Ce texte cherche à montrer que le témoignage platonicien du Cratyle peut aider à comprendre la transmission d’un fragment héraclitéen fameux pendant l’Antiquité tardive et recéler une manière d’interpréter l’Éphésien. Nous présenterons donc ce texte de sorte à mettre en relief cette résonance du fragment B25 et une connexion avec la tradition patristique qui transmet ce fragment. اگر چه نقل و اظهار نظر افلاطون در خصوص هراکلیتوس مناقشه برانگیز بوده است، با این حال، هیچ کس نمی‌تواند منکر آن شود که نقل و اظهار نظر مذکور، حلقه‌ای مهم، و بویژه از قدیمی ترین حلقه ها، در انتقال اندیشه فیلسوف اِفِسوسی بوده است. یکی از دلایلی که باعث نادیده گرفتن این انتقال در سیر فهم و تفسیر اندیشه هراکلیتوس شده است، این موضوع است که اظهار کننده آن، یک «ناقل» نیست و از آنجا که وی اندیشه اسلاف خود را در خدمت روش فلسفی خویش می‌گیرد، جهد هرمنوتیکی وی ممکن است تغییرات و اصلاحاتی را به همراه آورده باشد. ولکن، از آنجا که این تغییرات و اصلاحات، از تاریخ عقاید جداناشدنی است، مؤلفه‌ای استوار در اشتغال فلسفی محسوب می‌گردد. این مقاله در پی آن است که نشان دهد که نقل و اظهار نظر افلاطون در رساله کراتیلوس در خصوص هراکلیتوس، این قابلیت را دارد که به فهم انتقال قطعة مشهور از هراکلیتوس، طی دوره باستان متأخر کمک کند و متضمن شیوه‌ای در تفسیر فیلسوف افسوسی باشد. ما این نوشتار را به گونه‌ای عرضه می‌کنیم که بر این هم آوایی قطعة ب 25 و بر نوعی پیوند با سنت آبای کلیسا که این قطعة را انتقال داده است، تأکید نماییم.

http://www.javidankherad.ir/article_87063_d6f1699aa2cb0f4da758e9e3cfc41f58.pdf