بررسی تطبیقی مفهوم حقیقت مطلق در اندیشه ناگارجونه و ابن عربی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دارالقرآن شهرداری اسلامشهر

2 رییس دانشگاه اسلامشهر

10.22034/iw.2020.227450.1411

چکیده

بحث از حقیقتِ مطلق که در واقع بحث از ذاتِ متعال است از مهم ترین مباحث ادیان و مکاتب عرفانی در طول تاریخ بوده است. ذاتِ حق، غیب‌الغیوب و فاقد هرگونه تجلی و ظهور، حتی تجلی غیبی است و حقیقتی مبرا از نام و نشان است. مبحث حقیقت مطلق در اندیشه ناگارجونه و ابن عربی ریشه در متون دینی و مقدس دارد. در متون مقدس هر دو اندیشمند، حق در مقامِ ذات، حقیقتی ورای جهان پدیداری و متمایز با خلق است و در تعالی و تقدس خود هیچ گونه ارتباط و نسبتی با هستی ندارد. به همین دلیل معرفت و شناخت و ایجاد هر نوع ارتباطی با او غیر ممکن است. حق در مرتبۀ ذات، خاصیت بیان ناپذیری دارد و مهم ترین شیوه در توصیف آن سکوت است. از این روی، در این پژوهش کوشیده ایم به بررسی مفهوم حقیقت مطلق در اندیشۀ ناگارجونه و ابن عربی بپردازیم.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


-        ابن عربی، ابو عبد الله محیی الدین محمد بن علی ، انشاءالدوائر، به کوشش نیبرگ، لیدن، 1336ق.
-        ابن عربی، محیی الدین،  فصوص الحکم، انـتشارات الزهـراء‌ (س)، تهران، 1370.
-        ابن عربی، محیی الدین، فتوحات مکیّه، ج 2، دارصادر، بیروت، بی‌تا.
-        آشـتیانی، سید جلال الدین،  مقدمۀ شرح فصوص الحکم قیصری، تهران: انتشارات علمی فرهنگی، تهران، 1375.
-        ایزوتسو، توشیهیکو، (1378)، صوفیسم و تائوئیسم، ترجمۀ محمد جواد گوهری، چاپ اول، روزنه، تهران، 1378.
-        جامی، عبدالرحمن،  نقد النصوص، به کوشش ویلیام چیتیک، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران، 1997م.
-        جندی، مؤیدالدین،  شرح فصوص الحکم، به کوشش سید جلاالدین آشتیانی، بوستان کتاب، قم، 1381.
-        چیتیک، ویلیام، عوالم خیال ابن عربی و مسئلۀ اختلاف ادیان، ترجمۀ قاسم کاکایی، انتشارات هرمس،  تهران، 1384.
-         خمینی، روح الله، مصباح الهدایه الی الخلافه و والولایه، موسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، 1376.
-        حسن زادۀ آملی، حسن، شرح فصوص الحکم قیصری، بوستان کتاب، تهران، 1392.
-        شایگان، داریوش،  ادیان و مکتب های فلسفی هند، ج.1، امیر کبیر، تهران، 1375.
-        شبستری، شیخ محمود،  گلشن راز، ذیل مجموعه آثار شیخ محمود شبستری، به کوشش صمد موحد، انتشارات طهوری، تهران، 1371.
-        شمس، محمد جواد،   تنزیه و تشبیه در مکتب ودانته و مکتب ابن عربی، نشر ادیان، قم، 1389.
-        عفیفی، ابوالعلاء،  شرحی بر فصوص الحکم (بررسی و نقد اندیشۀ ابن عربی)، ترجمه نصرالله حکمت، الهام، تهران، 1380.
-        عفیفی، ابوالعلاء،  «ابن عربی»، ترجمۀ غلامرضا اعوانی، تاریخ فلسفه در اسلام، به کوشش م. م. شریف، زیر نظر نصرالله پورجوادی، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، 1362.
-        فرغانی، سعید الدین سعید،  مشارق الداری فی کشف حقائق الدر(شرح تائیۀ ابن فارض)، مقدمه و تعلیقات سید جلال الدین آشتیانی، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، قم، 1379.
-        قیصری، محمد داوود، شرح فصوص الحکم، به کوشش سید جلال الدین آشتیانی، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران، 1375.
-        کاشانی، عبد الرزاق، شرح فصوص الحکم، انتشارات بیدار، قم، 1370.
-        نصرتی، یحیی؛ محمودی، ابوالفضل، (1394)، «نیروانه در هینه یانه و مهایانه»، پژوهشنامه ادیان، شماره 17.
-        یاسپرس، کارل، (1352)، «بودا پیامبری بی چهره»، ترجمه اسداله مبشری، نگین، شماره 98.
-        ممدوحی، حسن‌، عرفان در منظر وحی و برهان، نشر عروج، تهران، 1389.
-        نراقی، آرش، «آینۀ جان»، مقالاتی درباره احوال و اندیشه های مولانا جلال الدین بلخی، نشر نگاه معاصر، تهران، 1388.
-        جامی، عبدالرحمن،  اشعه لمعات، به کوشش حامد ربانی، کتابخانه علمیۀ حامدی، تهران، 1352.
-        عراقی، فخر الدین،  لمعات،  به کوشش استاد محمد خواجوی، انتشارات مولی، تهران، 1371.