سروده‌های حکیم میرفندرسکی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه هنر اصفهان و عضو هیأت علمی گروه پژوهش هنر دانشگاه هنر تهران

2 دانشیار دانشگاه علم و صنعت و رئیس دانشگاه هنر اصفهان

چکیده

نام میرفندرسکی بیشتر یادآور قصیدۀ یائیۀ اوست که شهره است و شارحانی، چند شرح بر آن نگاشته و شاعرانی آن را تخمیس و گاه تضمین کرده‌اند. به دلیل شهرت میرفندرسکی، گاهی ابیات، قطعات، قصاید و رباعیاتی به وی نسبت داده شده است، که به وضوح معلوم است از او نیست. گاهی از سر ذوق و علاقه ابیاتی از شعرای مختلف را حسب حال خود در حواشی کتب و رساله‌ها نگاشته و متأخرین گمان برده‌اند که سروده‌های وی است. برخی از این ابیات به طور مشخص به شعرای دیگر تعلق دارد و شاعر بعضی از این ابیات نیز ناشناخته است و انتساب این اشعار به میرفندرسکی نیاز به تحقیق دارد. در این پژوهش، ضمن احصای کتاب‌شناختی منابعی که، حاوی اشعاری ـ به جز قصیده یائیه‌ـ از میرفندرسکی، یا منسوب به اوست، کوشش شده تا با اتکای به مضامین مربوط به زندگی و اندیشه میرفندرسکی و با استقصایی ژرف در میان نسخ خطی، ابیاتی پراکنده از سروده‌های میرفندرسکی معرفی شود؛ که هم از حیث شعر، واجد کیفیت است و هم از حیث مضمون، و هم حالات شاعر را در هنگام سرایش آنها به ویژه در هند و ایران به خوبی بیان کند. این سروده‌های نویافته که برای نخستین بار است معرفی، تصحیح و تدوین می‌شود، بی‌تردید مرز دانش ما را در مطالعات دربارۀ دورة صفویه و زندگانی حکیم میرفندرسکی گسترش می‌دهد.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Mīr Findiriskī’s Poems

نویسندگان [English]

  • Iraj Dadashi 1
  • Farhang Mozaffar 2
چکیده [English]

The name of Abulqāsim Mīr Findiriskī, the Safavid philosopher, is more reminiscent of his famous ode known as Qaṣīda-ye Yā'īyya. Some authors have written commentaries on this work and again some poets have quinted it. Due to Mīr Findiriskīs's fame, some poems are attributed to him at times, but clearly we know that such attributions are incorrect. Mīr Findiriskī has written some other poems on the margin of his treatises and this has led some scholars to assume that these poems belong to him, an assumption that we shall refute. A group of these poems belong to poets whose lives and works are known to us while there are others that are composed by unknown poets. Thus, the attribution of these poems to Mīr Findiriskī requires further investigation.   In this paper, we compile both the complete corpus of his poetry as well as those poems attributed to him. We attempt to introduce his scattered poems by appealing to his life and thoughts and thoroughly studying manuscripts. These poems, which are edited and introduced for the first time, can shed light on Mīr Findiriskī's life in Iran and India, inform us about his spiritual state at the time the composition of these poems and broaden our knowledge of the Safavid period.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Mīr Findiriskī
  • Alchemical ode
  • Safavid