معرفت شهودی در فلسفه‌ افلاطون

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکترای فلسفه، دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

افلاطون در جست‌وجوی معرفتی‌ است که آدمی را به فضیلت اخلاقی و سعادت برساند؛ اما معرفت‌شناسی او گاه به نتیجه‌ای سلبی می‌انجامد، و تنها حاکی از آن است که به یاری روش دیالکتیک، یا هرگونه روش متکی بر زبان و واژگان، یا مادام که روح در قالب جسم اسیر است؛ نمی‌توان به معرفت رسید. شهود پاسخی ایجابی‌ است که افلاطون برای پرسش معرفت‌شناسی خود می‌یابد. او در آثار میانی خود، به سه طریق اصلی، دستیابی به شهود را ممکن می‌داند، که هر یک در پی نوعی عروج حاصل می‌آید. اصلی‌ترین آنها، که شرح آن در فایدروس می‌آید، شهودی‌‌ است که روحِ مجرد با عروج به ساحت الوهیت به دست می‌آورد. این شهود تنها از روحی برمی‌آید که پیشتر به مرتبه‌ای از معرفت رسیده و خود را با فضیلت‌های اخلاقی از دلبستگی‌های جسمانی رهانده و سبکبال ساخته ‌باشد. دوم، شهود زیبایی در مهمانی؛ و سوم، شهود یادشده در تمثیل غار در کتاب هفتم جمهوری ا‌ست. افزون بر این سه طریق، افلاطون در کتاب نهم جمهوری به نوعی شهود در خواب اشاره‌ دارد. چنین می‌نماید که طریقه‌های دوم و سوم و نیز شهود در خواب وابسته به شهود مذکور در فایدروس‌اند؛ چراکه در این جهان به دست می‌آیند، و هرگونه کسب معرفت در این جهان، یادآوری شهودی ا‌ست که روح مفارق پیش از حلول در تن حاصل آورده‌است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Contemplative Knowledge in the Philosophy of Plato

نویسنده [English]

  • Iman Shafibeik
چکیده [English]

Plato seeks for a special knowledge that leads human being to the moral virtues and happiness, but his epistemology ends in a negative conclusion at times. It only indicates that knowledge can neither be attained by dialectic nor by any other method pertinent to vocabulary and language, it is also unattainable while the soul is imprisoned in the body. Plato’s solution to this epistemological problem is contemplation (θεωρία). In his middle dialogues, Plato proposes three principal ways of contemplation each of which could be reached by a kind of transcendence. The most important contemplation – described in the Phaedrus- is the one which discarnate soul can achieve through ascending to the realm of divinity. This contemplation is possible for the soul which has already achieved a certain extent of knowledge and has eliminated the mundane concerns with the help of moral virtues. The second way is the contemplation of Beauty as described in the Symposium and the third way is the foregoing contemplation in the allegory of the cave in the Republic VII. In addition to these three ways, there is a hint of contemplation in dream in the Republic IX. It appears that the second and the third and the contemplation in dream depend on the foregoing contemplation in Phaedrus, since they will be obtained in this world and any kind of obtaining knowledge is the recollection of contemplation which the separate soul has gained before its reincarnation (ἀνάμνησις).

کلیدواژه‌ها [English]

  • plato
  • Soul
  • knowledge
  • contemplation
  • Ascension
  • Recollection
  • morality