عکس مستوی قضیه خارجیه نزد خونجی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه منطق مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران

چکیده

افضل‌الدین خونجی در عکس مستوی موجهات نوآوری‌های فراوانی دارد که منطق‌دانان بعدی در این زمینه همگی از او پیروی کرده‌اند. پی‌گیری این بحث در ارسطو، ابن سینا، فخر رازی و خونجی نشان می‌دهد که تغییرات تدریجی از ارسطو تا خونجی مانند طیفی است که دو سر آن هیچ همانندی ندارند و احکامی که ارسطو در عکس مستوی موجهات پذیرفته است، همگی مورد انکار خونجی قرار گرفته است. هرچند ادعاهای خونجی در عکس قضایای خارجیه پس از وی مورد قبول عام قرار می‌گیرد، نوآوری‌های او در عکس قضایای حقیقیه مورد انکار یا بی‌اعتنایی متأخران واقع می‌شود تا جایی‌که بحث از قضایای حقیقیه از آثار منطقی ایشان حذف می‌گردد. در این مقاله، به دلیل پیچیدگی بحث قضایای حقیقیه و اختلاف نظرهای فراوان در معنا و احکام آن، از پرداختن به عکس این قضایا خودداری می‌کنیم و تنها به نوآوری‌های خونجی در عکس قضایای خارجیه می‌پردازیم. به کمک فرمول‌بندی‌های منطق جدید نشان می‌دهیم که در همه‌ موارد اختلافی میان خونجی و فخر رازی، حق با خونجی بوده است و همین نکته می‌تواند دلیل پذیرش اندیشه‌های خونجی از سوی متأخران باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Conversion of Actuality Propositions in Afzal Al-Din Al-Khunaji

نویسنده [English]

  • Assadollah Fallahi
چکیده [English]

On the conversion of modal propositions, Afzal Al-Din Al-Khunaji has many innovations accepted by all logicians coming after. Pursuing the issue in Aristotle, Avicenna, Al-Razi, and Al-Khunaji, we show that the gradual changes from Aristotle to Al-Khunaji make a spectrum with seemingly no similarity between its two ends. In fact all Aristotle's views on the modal conversion have been rejected by Al-Kunaji. Al-Kunaji's successors, although accepted his views on the conversions of the actuality propositions, denied or disregarded his views on the verity propositions. Consequently the conversion of verity propositions  vanished from their logic books. In this paper, we confine ourselves only to the conversions of the actuality propositions. With the aid of modern logical formalizations, we shall show that in all disagreements between Al-Razi and Al-Khunaji, the latter’s views were the right ones, hence the total acceptance of his ideas by his successors

کلیدواژه‌ها [English]

  • Conversion
  • Modality
  • Actuality Proposition
  • Al-Razi
  • Al-Khunaji