از آرای عینالقضات همدانی در وجودشناسی دو تلقی کثرت وجود و وحدت وجود قابل استنباط است. تلقی اول در جایی مطرح میشود که وی برای اثبات وجود واجب، وجود را به قدیم و حادث تقسیم میکند. لازمه این تقسیم، پذیرش کثرت در وجود است؛ اما تلقّی دوم آنجا مطرح میشود که وی هستی را منحصر در وجود حق میکند و او را یگانه مصداق حقیقت وجود میداند. در این تلقّی، کثرات هیچ شأنی جز مظهر بودن حق نداشته و ذاتاً معدوماند. از اینرو، رابطه حق با آنها نه ارتباط دو وجود با یکدیگر بلکه رابطه ظاهر با مظهر بوده و در نتیجه غیریت و کثرت در وجود نفی میشود. امّا با توجه به تمایزی که عینالقضات بین طور عقل و طور ورای عقل قائل میشود، میتوان کثرت وجود را ناظر به طور عقل و وحدت وجود را ناظر به طور ورای عقل دانست، یعنی او از حیث معرفتشناختی به دو نحو سخن میگوید نه از حیث وجودشناختی.
یوسفثانی,سیدمحمود و مهدی پور,حسن . (1392). تبیین کثرت و وحدت وجود در اندیشة عینالقضات همدانی بر اساس طور عقل و طور ورای عقل. جاویدان خرد, 09(1), 135-164.
MLA
یوسفثانی,سیدمحمود , و مهدی پور,حسن . "تبیین کثرت و وحدت وجود در اندیشة عینالقضات همدانی بر اساس طور عقل و طور ورای عقل", جاویدان خرد, 09, 1, 1392, 135-164.
HARVARD
یوسفثانی سیدمحمود, مهدی پور حسن. (1392). 'تبیین کثرت و وحدت وجود در اندیشة عینالقضات همدانی بر اساس طور عقل و طور ورای عقل', جاویدان خرد, 09(1), pp. 135-164.
CHICAGO
سیدمحمود یوسفثانی و حسن مهدی پور, "تبیین کثرت و وحدت وجود در اندیشة عینالقضات همدانی بر اساس طور عقل و طور ورای عقل," جاویدان خرد, 09 1 (1392): 135-164,
VANCOUVER
یوسفثانی سیدمحمود, مهدی پور حسن. تبیین کثرت و وحدت وجود در اندیشة عینالقضات همدانی بر اساس طور عقل و طور ورای عقل. جاویدان خرد, 1392; 09(1): 135-164.
