هدف خدا از خلقت در ساحت عقل و نقل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

پژوهشگر

چکیده

در این مقاله ضرورت وجود هدف برای فاعلیّت خدا به سه صورت نفی می‌شود: اول: غایت برای ذات خدا نه ضرورتی برگرفته از مبانی و قواعد عقلی و فلسفی است. دوم: نه لازمه مکتب و فلسفه ارسطویی است. سوم: نه از آموزه‌های دینی و نصوص شرعی اعمّ از آیات و روایات قابل استفاده است. لذا هرگونه فرض یا ضرورت هدف برای خدا در خلقت مردود است و اثبات کردیم که خدا در خلقت هیچ‌گونه غایتی نداشته است، بلکه خالقیت او نسبت به همه عوالم به صورت «جود» است. و البته هر گونه غایتی که برای خدا قابل فرض است به فعل خدا برمی‌گردد. بنابراین از یک طرف اثبات غایت و هدف برای ذات خدا محال است زیرا مستلزم این است که خدا ناقص و ممکن باشد و از طرف دیگر نفی غایت و هدف از فعل خدا نیز محال است زیرا مستلزم این است که فعل خدا لغو باشد. بنابراین هر دو فرض محال است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

God's teleology of creation in domain of mind and tradition

چکیده [English]

In this paper, the teleology of God be rejected in three ways: first: teleology of God not the necessity which is taken from philosophical and intellectual foundations or principles. Second: it is not necessary for Aristotelian philosophy or school. Third: it is not used from religious teachings and legal texts whether verses and traditions. So assumption or necessity of teleology for God in creation is refuted and we proved that God has no teleology in his creation, but rather his creator according to all of the world is bounty. And all teleology are supposed here for God refer to his creation. Therefore from one hand to prove teleology and goal for the reality of God is impossible because it required that God be possible and imperfect and from another hand to reject teleology and goal from the action of God is impossible too because it required that God' action is non-purpose. so each assumption is impossible

کلیدواژه‌ها [English]

  • goal
  • bounty
  • anthropomorphism
  • Avicenna
  • mullusadra

-         ابن ترکه، صائن الدین، شرح تمهید القواعد، انتشارات انجمن فلسفه ایران، تهران، 2535.

-         ابن‌سینا، حسین، التعلیقات، الطبعة الرابعه، دفتر تبلیغات اسلامی‌ حوزه قم، 1379.

-         ___ ، _____، الشفاء (الإلهیّات)، چاپ اول، انتشارات ناصر خسرو، طهران، 1363.

-         ارسطو، مابعدالطبیعه، ترجمه محمد حسن لطفی، چاپ اول، طرح نو، تهران، 1378.

-         ___ ، سماع طبیعی، ترجمه محمد حسن لطفی، چاپ اول، طرح نو، تهران، 1378.

-         اسپینوزا، باروخ، اخلاق، ترجمه محسن جهانگیری، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، 1364.

-         افلاطون، دوره آثار افلاطون، ترجمه محمد حسن لطفی، انتشارات خوارزمی، تهران، بی‌تا.

-         البحرانی، میثم بن علی بن میثم، قواعد المرام فی علم الکلام، مطبعه مهر، قم، 1398ق.

-         برن، ژان، ارسطو و حکمت مشاء، ترجمه سیدابوالقاسم پورحسینی، انتشارات امیر کبیر، تهران،1373. 

-         برهیه، امیل، تاریخ فلسفه قرون وسطی و دوره تجدد، ترجمه و تلخیص یحیی مهدوی، انتشارات خوارزمی، تهران، 1377.

-         بریه، امیل، تاریخ فلسفه، ترجمه علی‌مراد داوودی، انتشارات دانشگاه تهران، تهران، 2535.

-         پویان، مرتضی، هدف خدا از خلقت، نشر علم، 1393.

-         الحلّی، حسن بن یوسف بن مطهّر، الجوهر النضید، انتشارات بیدار، قم، 1363.

-         ____، ______________،  کشف المراد، منشورات الاعلمی، بیروت، لبنان، 1399ق.

-         الجرجانی، علی بن محمد، التعریفات، شرکة مکتبة و مطبعة مصطفی البابی الحلبی، 1357ق.

-         خراسانی، شرف‌الدین، نخستین فیلسوفان یونان، چاپ اول، با همکاری مؤسسه انتشارات فرانکلین، 1350.

-         خوانساری، جمال‌الدین، شرح غررالحکم و دررالحکم، تألیف عبدالواحد، محمد تمیمی آمدی، انتشارات دانشگاه تهران، تهران،1360.

-         الداماد الحسینی، محمد بن محمد، القبسات، مؤسسه مطالعات اسلامی‌دانشگاه مک گیل شعبه تهران، تهران، 1376.

-         زنوزی، علی، بدائع الحکم، انتشارات الزهراء، تهران، 1376.

-         ژیلسون، اتین، روح فلسفه قرون وسطی، ترجمه ع. داوودی، چاپ اوّل، انتشارات علمی‌ و فرهنگی، تهران، 1366.

-         سهروردی، شهاب‌الدین، مجموعه مصنّفات شیخ اشراق، انجمن اسلامی ‌حکمت و فلسفه، تهران،1391.

-         شاه آبادی، محمد علی، رشحات البحار، نهضت زنان مسلمان، تهران،1360.

-         الشهرستانی، عبدالکریم، نهایة الاقدام فی علم الکلام، تصحیح الفرد جیوم، بی‌جا، بی‌تا.

-         الشیرازی، محمد بن ابراهیم، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیّة الاربعة، الطبعة الثالثة، دار احیاء التراث العربی، بیروت، 1981م.

-         ____ ،__________ ، الشواهد الربوبیة، چاپخانه دانشگاه مشهد، 1346.

-         ____ ، __________، تفسیر القرآن الکریم، الطبعةالثانیة، انتشارات بیدار، قم، 1366.

-         _____، _________، المبدأ و المعاد، انجمن فلسفه ایران، تهران، 1354.

-         طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، دارالکتب الاسلامیة،1396ق.

-         ____، __________، نهایة الحکمة، تعلیق محمد تقی المصباح الیزدی، انتشارات الزهراء، 1363.

-         _____، _________، مجموعه مقالات و پرسش‌ها و پاسخ‌ها، دفتر نشر و فرهنگ اسلامی، 1371.

-         طوسی، ابوجعفر محمد بن محمد بن حسن، شرح الاشارات و التنبیهات، مطبعه الحیدری، طهران، 1379ق.

-         الفارابی، ابونصر، التعلیقات، انتشارات حکمت، تهران، 1412ق.

-         _____،_________، السیاسة المدنیة، الطبعةالاولی، بیروت، 1946م.

-         القمی، سعید محمد بن محمد، ابن بابویه، التوحید، مکتبة الصدوق، طهران، 1398ق.

-         _____،_________، علل الشرایع، دارالبلاغه، بی‌تا.

-         قیصری، داوود، شرح فصوص الحکم، انتشارات بیدار، قم، بی‌تا.

-         کاپلستون، فریدریک، تاریخ فلسفه، جلد اول، ترجمه سیدجلال الدین مجتبوی، انتشارات علمی و فرهنگی و انتشارات سروش، 1368.

-         کاشانی، ملامحسن، اصول المعارف، انتشارات دانشگاه الهیّات و معارف اسلامی‌مشهد، 1354.

-         الکلینی‌الرازی، جعفر محمد بن یعقوب بن اسحاق، الاصول من الکافی، دارالکتب الاسلامیه،1363.

-         کونگ، هانس، تاریخ کلیسای کاتولیک، ترجمه حسن قنبری، مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب، 1384ش

-         گمپرتس، تئودور،  متفکران یونانی، ترجمه محمد حسن لطفی، انتشارات خوارزمی، تهران، 1375.  

-         لایب نیتس، مونادولوژی و چند مقاله فلسفی دیگر، ترجمه عبدالکریم رشیدیان، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، تهران،1372.

-         مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، مکتبة الاسلامیة، قم، ایران، بی‌تا.

-         المظفّر، محمد رضا، المنطق، دارالتعارف، بیروت، لبنان، 1400ق.

-         وال، ژان، مابعد الطبیعه، ترجمه یحیی مهدوی و همکاران، انتشارات خوارزمی، تهران، 1370.

-         یاسپرس، کارل، فلوطین، ترجمه محمد حسن لطفی، انتشارات خوارزمی، تهران، 1363.

-         _____، _________، نیچه و مسیحیّت، ترجمه عزت‌الله فولادوند، انتشارات سخن، تهران، 1380.