سهروردی به مثابه هنر-دانشمند سینوی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی دانشگاه تهران

چکیده

شیخ شهاب الدین سهروردی موسس حکمت اشراق، در رساله های متعدد داستانی، دیدگاه های خویش را به زبان هنر، رمز و نماد بیان کرده است. لذا او را هنر-دانشمند می نامیم. بررسی این نمادسازی ها نشان می دهد که سهروردی در زبان سمبلیک، روی آوردی سینوی دارد. این روی آورد در سه مساله اساسی فلسفی قابل بررسی است: حواس ادراکی، مساله صدور، و کیهان شناسی.
در مساله ادراکات، ده حس ظاهری و باطنی توسط ده برج، ده بند، ده گور، ده پرنده، ده موکل، پنج حجره و پنج دروازه تمثیل شده اند. در مساله صدور، عقول عشره با ده پیر خوب سیما، و عقل دهم با نماد پدر، استاد و عقل سرخ تجسم شده اند. در مساله کیهان شناسی، افلاک توسط نه طبقه و رکوه یازده لایه، یازده کوه، پسران و آسیاها تصویر شده اند.
حواس ادراکی دهگانه، عقول عشره و افلاک نهگانه و یازده گانه، متفاوت با آرای سهروردی در حکمت اشراق و منطبق بر آرای شیخ الرییس بوعلی سینا است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

-      Al-Jami, Abd al-Rahman, 1979, The Precious Pearl Al-Jami’s Al-Durrah al Fakhirah, Nicholas Heer (trans. and notes), Albany: State University of New York Press.

-      Cachey, Theodore, 2015, “Cosmology, geography, and cartography”, Dante in Context, Zygmunt G. Barański and Lino Pertile (eds.), Cambridge: Cambridge University Press.

-      Chittick, William C., 2001, The Heart of Islamic Philosophy: The Quest for Self-Knowledge in the Teachings of Afdal Al-Din Kashani, New York: Oxford University Press. 

-      Freedman, Paul, 2007, Food: The History of Taste, Berkley: University of California Press.

-      Furness, Horace Howard, 1880, "King Lear", Shakespeare 5 (7th ed.), Philadelphia: J.B. Lippincott Co.

-       Garfield, Eugene, 1989, “Art and Science”, part 2, Current Contents 9: 62-67.

-      Grünzweig, Walter (ed.), 2012, The Sciartist: Carl Djerassi’s Science-in-Literature Transatlantic and Interdisciplinary Context, Berlin: LIT Verlag.

-      Heath, Peter, 2011, “Allegory in Islamic Literatures”, The Cambridge Companion to Allegory (2nd ed.), Rita Copeland and Peter T. Struck (eds.), Cambridge: Cambridge University Press, 83-100.

-      Ibn Sina, Hussein Ibn-Abdullah, 1953, Daneshnameh Alayi, Tehran: Society of  National Works.

---, 1997a, Isharat va Tanbihat, vol. 2, Qum: Nashr al-Balaqah.

---, 1997b, Isharat va Tanbihat, vol. 3, Qum: Nashr al-Balaqah.

---, 1985, Mabda va Maad, Tehran: Institute of Islamic Studies.

 ---, 1986, Nejat, Tehran: University of Tehran.

---, 1983, Shifa, Qum: Ayatollah Marashi Library.

---, 1937, The Treatise on Psychology, Tehran: Khayam Library.

-      Lewis, Clive Staples, 1990, "Sense", Studies in Words (2nd ed.), Cambridge: Cambridge University Press.

-      Kreisel, Howard, 2009, “From Esotericism to Science: The account of the chariot in maimonidean philosophy till the End of the Thirteenth Century”, The Cultures of Maimonideanism: New Approaches to the History of Jewish Thought, James T. Robinson (ed.), Leiden: Brill, 21-56.

-      Maftouni, Nadia, 2014, Fārābī and the Philosophy of Religious Art, Tehran: Sorush Press.

 ---, 2015, Negarehay-e Ishraqi, Tehran: Vaya Publication.

-      Marcotte, Roxanna, 2012, “Suhrawardi”, Stanford Encyclopedia of Philosophy, Stanford: Stanford University Press.

-      Nasr, Seyyed Hossein, 1993, An Introduction to Islamic Cosmological Doctrines, New York: State University of  New York Press.

-      Reichert, Michelle, 2014, Between Courtly Literature and Al-Andaluz: Oriental Symbolism and Influences, London: Routledge.

-      Suhrawardi, Shahāb al-Dīn, 2002a, Majmū’a-i Musannafāt-i Shaykh-i Ishrāq, vol. 2, Tehran: Pajūhishgāh-i ‘Ulūm-i Insānī Wa Mutāli’āt-i Farhangī Press.

---, 2002b, Majmū’a-i Musannafāt-i Shaykh-i Ishrāq, vol. 3, Tehran: Pajūhishgāh-i ‘Ulūm-i Insānī Wa Mutāli’āt-i Farhangī Press.

---, 1999, The Philosophical Allegories and Mystical Treatises, W. M. Thackston (ed. and trans.), Costa Mesa: Mazda Publishers.

-      Walbridge, John, 2011, “The Devotional and Occult Works of Suhrawardi the Illuminationist”, Ishraq: Islamic Philosophy Yearbook 2: 80-97.