ارزیابی برهان پیامد ون اینوگن در برابر مسئولیت اخلاقی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

چکیده

چکیده:
برهان غیرمستقیم پیامد در پی آن است که با تشبّث به اصل امکان‌های بدیل ناسازگاری تعین‌گرایی علّی و مسئولیت اخلاقی را نشان دهد و از این‌رو از یکسو مدعی است که تعین علّی موجب می‌گردد که کنش‌های انسان برآمده از رخدادهای گذشته و قوانین طبیعت و در نتیجه فاقد امکان بدیل باشد، و از سوی دیگر تأکید می‌کند که مسئولیت اخلاقی انسانها به چنین آزادی انتخاب و کنشی برای برگزیدن و کنشگری محتمل خلاف واقع متکی است. بدین‌ترتیب از منظر ون‌اینوگن ترسیم جهان متعینی که به نحو معناداری بتوان در آن عامل‌های اخلاقی را از منظر اخلاقی در قبال فعل و یا ترک فعل‌شان مسئول قلمداد نمود ناممکن خواهد بود. در این مجال به تبیین و ارزیابی دو مؤلفه مدعای ون اینوگن در چارچوب فلسفه اسلامی و نسبت ضرورت سابق علّی و اختیار عامل در آن و نیز الگوی فرانکفورتی و رابطه مسئولیت اخلاقی شخص و امکان بدیل برای وی خواهیم پرداخت.
واژگان کلیدی: برهان پیامد. ون اینوگن. مسئولیت اخلاقی. اصل امکان های بدیل. الگوی فرانکفورتی

کلیدواژه‌ها

موضوعات

 

-         ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، النجاة، ج2، دانشگاه تهران، تهران، 1379.

-         سرل، جان، اختیار و عصب زیست‌شناسی: تأملاتی درباره اراده آزاد، زبان و قدرت سیاسی، ترجمه محمد یوسفی، ققنوس، تهران، 1392.

-         سهروردی، شهاب الدین یحیی، مجموعه مصنفات، ج2، تصحیح و تحقیق هنری کربن، انتشارات انجمن اسلامی فلسفه ایران، تهران، 1396ق .

-         ملاصدرا، محمد بن ابراهیم، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیه الاربعة، ج6 و 7، دارالمعارف الاسلامیة، تهران، 1383ق .

-         ملاصدرا، محمد بن ابراهیم، المبدأ و المعاد، ج 1، تصحیح محمد ذبیحی و جعفر شاه‌نظری، بنیاد حکمت اسلامی صدرا، تهران، 1381.

-          Dennett, Daniel C. (1984), Elbow Room: The Varieties of Free Will, Worth, Wanting, Clarendon Press, Oxford.

-           Fischer, John Martin and Ravizza Mark (1998), Responsibility and Control: A Theory of Moral Responsibility, Cambridge University Press, New York.   

-           Fischer, John Martin and Ravizza Mark (1991), “Responsibility and Inevitability,” Ethics 101: 258–78.

-          Frankfurt, Harry (1969), “Alternate Possibilities and Moral Responsibilities,” Journal of Philosophy 66: 829–39. .

-          Frankfurt, Harry (1971), “Freedom of the Will and the Concept of a Person,” Journal of Philosophy 68: 5–20 .

-          Ginet, Carl (1966), “Might We Have No Choice? ,” in ed. K. Lehrer, Freedom and Determinism, Random House, New York.

-          James, William (1907), The Will to Believe and Other Essays in Popular Philosophy, Longmans Green and Co., New York.

-           Kane, Robert (1998), The Significance of Free Will, Oxford University Press, New York.

-          Lamb, James (1993), “Evaluative Compatibilism and the Principle of Alternative Possibilities,” Journal of Philosophy 90: 517–27.

-          Lehrer, Keith (1976), “‘Can’ in Theory and Practice: A Possible Worlds Analysis,” in eds. Myles Brand and Douglas Walton, Action Theory: Proceedings of the Winnipeg Conference on Human Action, D. Reidel, Dordrecht.

-          McKenna, Michael S. (1997), “Alternative Possibilities and the Failure of the Counterexample Strategy,” Journal of Social Philosophy 28: 71–85 .

-          Mele, Alfred (2006), Free Will and Luck, Oxford University Press, New York.

-          Pereboom, Derk (2003), Living without Free Will, Cambridge University Press, New York.

-           Perry, John (2004), “Compatibilist Options,” in eds. Joseph Keim Campbell, Michael   O’Rourke, and David Shier, Freedom and Determinism, Bradford/MIT Press, Cambridge, MA.

-          Robinson, M. (2012), “Modified Frankfurt-type examples and the flickers of freedom,”Philosophical Studies 157: 58–72.

-          Speak, D. (2002),“Fanning the flickers of freedom,” American Philosophical Quarterly 39 : 112–32.

-          Taylor, Richard (1974), Metaphysics, Prentice Hall, Englewood Cliffs NJ.

-          Van Inwagen, Peter (1978), “Ability and responsibility,”The Philosophical Review 87: 201–24.

-           Van Inwagen, Peter (1980), “The Incompatibility of Responsibility and Determinism,” in eds. Michael Bradie and Myles Brand, Action and Responsibility , Bowling Green Studies in Applied Philosophy, vol. 2, Bowling Green, Bowling Green State University Press, OH.

-          Van Inwagen, Peter (1996), An Essay on Free Will, Oxford: Clarendon Press, 1983; Robert Kane, The Significance of Free Will, Oxford University Press, Oxford.

-          Widerker, David (2000), ‘‘Frankfurt’s Attack on the Principle of Alternative Possibilities: A Further Look,’’ Philosophical Perspectives 14: 247–61.

-           Widerker, David (2002), “Farewell to the Direct Argument,” Journal of Philosophy 6: 316–24.