جاویدان خرد

جاویدان خرد

سیمای فلسفه و فیلسوف در آثار ابونصر فارابی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی، تهران. ایران.
2 استاد فلسفه دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران. ایران.
3 استاد فلسفه دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی، تهران. ایران.
چکیده
تصویر فلسفه و فیلسوف در آثار فارابی به کاربرد این مفاهیم نزد حکمای الهی و قرآن شبیه است: حکمت میراث تعالیم پیامبران، عطیه‏ای الهی، عامل هدایت(سعادت) و به همراه حکمرانی است. تعالیم حکما رازوارانه، فلسفه واحد و با دین قابل جمع است. فیلسوف سیمای پیامبرگونه دارد و باید آراسته به فضائل نظری مانند دلدادگی به حقیقت و پژوهش در راه آن بعلاوه سجایای اخلاقی از جمله راستی، ورع، زهد از امیال مادی و مضاف بر این موارد معتقد به باورهای دینی مانند حدوث جهان به ابداع فاعل واحد، معاد و رعایت احکام ادیان آسمانی در حد جزئیات باشد. حکمت و حکیم در معنای حقیقی خود به خداوند اختصاص دارد و مَجازا برای انسان به کار می‏رود. سیر مباحث در اهم آثار فارابی از مبدا وجود(الله) آغاز می‏شود. غایت فلسفه نیز در نگاه او شناخت خداوند است. با این اوصاف می‏توان گفت فلسفه در اندیشه او نظرالهی در موجودات است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


آقایانی چاوشی، جعفر، (1383)، کتاب شناسی توصیفی فارابی، با مقدمه ژان ژولیوه، تهران، انتشارات هرمس، چاپ اول
ارسطو، (1385)، متافیزیک، ترجمه محمدحسن لطفی، تهران، طرح نو.
اشتراوس، لئو؛ کراپسی، جوزف، (1398)، تاریخ فلسفه سیاسی، ج اول، ترجمه یاشار جیرانی و شروین مقدمی، تهران، پگاه روزگارنو، چاپ اول.
اعوانی، غلامرضا، (1402)، فروغ حکمت، نقد و بررسی سیر تفکر غرب از دیدگاه حکمت الهی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ اول.
امامی جمعه، سید مهدی؛ طالبی، زهرا، (1391)، سنت و سنت گرایی از دیدگاه فریتیوف شوان و دکتر سید حسین نصر، نشریه الهیات تطبیقی، سال سوم، شماره هفتم، صص56-37.
تسلر، ادوارد، (1395)، کلیات تاریخ فلسفه یونان، ترجمه حسن فتحی، تهران، حکمت.
پورحسن، قاسم، (1397)، خوانشی نو از فلسفه فارابی گسست بنیادین معرفتی از سنت یونانی، تهران، نقد فرهنگ.
حسینی، سیدمحسن؛ خادمی، عین اله؛ مهدوی آزادبُنی، رمضان، (1401)، تأملی بر هویت فلسفه به مثابه حکمت در رساله فی اغراض متبعدالطبیعه فارابی، آینه معرفت، سال بیست و دوم، شماره 1 (پیاپی 70)، صص 20-1.
خامنه‏ای، سید محمد، (1380)، سیر حکمت در ایران و جهان، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا، چاپ اول.
شهیدی، فاطمه، (1401)، تأملی در وجودشناسی ابونصر فارابی، تهران، انتشارات مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، چاپ اول.
صلواتی، عبدالله؛ مروجان، محمدرضا؛(1400)، معرفت و پیوند آن با فضیلت و سعادت در نگاه افلاطون، کاوش‏های فلسفه و دین، دوره 1، شماره1، صص77-61.
کیان‏خواه، لیلا، (1393)، بررسی تعریف مابعدالطبیعه از دیدگاه فارابی(براساس کتاب‏های تحصیل السعاده، فلسفه ارسطاطالیس، الحروف و فصول منتزعه)، حکمت سینوی(مشکوة النور)، سال هجدهم، شماره 52، صص78-55.
کیان‏خواه، لیلا، (1394)، تعریف مابعدالطبیعه براساس موجودبه ماهو موجود از دیدگاه فارابی(براساس کتاب الجمع بین رأیی الحکیمین، البرهان، احصاء العلوم، اغراض مابعدالطبیعه و تعلیقات)، آینه معرفت، سال پانزدهم، شماره 42، 46-17.
فارابی، (الف1390)، المنطقیات فارابی، ج اول، تحقیقی محمد تقی دانشپژوه به اشراف سید محمود مرعشی، قم، انتشارات کتابخانه آیة الله العظمی مرعشی، چاپ دوم.
فارابی، (ب1390)، رسائل فلسفی، مترجم سعید رحیمیان، تهران، انتشارات علمی فرهنگی، چاپ دوم.
فارابی، (1390ب)، رساله فی اغراض مابعدالطبیعه ارسطو(رسائل فارابی)، مترجم سعید رحیمیان، تهران انتشارات علمی فرهنگی.
فارابی، (1390ب)، رساله الجمع(رسائل فارابی)، مترجم سعید رحیمیان، تهران، انتشارات علمی فرهنگی.
فارابی، (1390ب)، شرح رساله زینون کبیر(رسائل فارابی)، مترجم سعید رحیمیان، تهران، انتشارات علمی فرهنگی.
فارابی، (1390ب)، در دانش الهیات(رسائل فارابی)، مترجم سعید رحیمیان، تهران، انتشارات علمی فرهنگی.
فارابی، (1390ب)، تعلیقات(رسائل فارابی)، مترجم سعید رحیمیان، تهران، انتشارات علمی فرهنگی.
فارابی، (1401)، فصوص الحکمه، به همراه شروح غازانی، آشتیانی و الهی قمشه‏ای، ترجمه و تحقیق، تهران، مولی، چاپ سوم.
فارابی، (1394)، الحروف، مقدمه و حاشیه ابراهیم شمس الدین، ترجمه طیبه سیف و سمیه ماستری فراهانی، تهران، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، چاپ اول.
فارابی، (1396)ب، فصول منتزعه، ترجمه و شرح حسن ملکشاهی، تهران، انتشارات سروش، چاپ سوم.
فارابی، (1395)، تلخیص نوامیس افلاطون، ترجمه احمد فُرادی اهوازی، تهران، نشر نگاه معاصر، چاپ اول.
فارابی، (1384)، سعادت از نگاه فارابی: ترجمه کتب تحصیل السعادة و التنبیه علی سبیل السعادة، مترجم علی اکبر جابری مقدم،، قم، دارالهدی، چاپ اول.
فارابی، (1961)، فلسفه ارسطوطالیس و اجزاء فلسفته، تحقیق و مقدمه محسن مهدی، بیروت، لجنه احیاء التراث الفسفی العربی.
فارابی، (1361)، آراء اهل المدینه الفاضله، ترجمه و تحشیه سیدجعفر سجادی، تهران، کتابخانه طهوری، چاپ دوم.
فارابی، (1396) الف، السیاسة المدنیة، ترجمه و شرح حسن ملکشاهی، تهران، سروش، چاپ سوم.
فارابی، (1398)، المة(فلسفه دین و الهیات سیاسی)، ترجمه ابوالفضل شکوری، تهران، عقل سرخ، چاپ دوم.
فخری، ماجد، (1395)، فارابی بنیان‏گذار نوافلاطونی اسلامی، ترجمه محمدرضا مرادی طادی، تهران، نشر علم، چاپ اول.
مهدی، محسن، (1400)، فارابی و بنیانگذاری فلسفه سیاسی اسلامی، ترجمه محمداحسان مصحفی، تهران، انتشارات حکمت، چاپ اول.
نیچه، فردریش، (1354)، حکمت در دوران شکوفایی فکری یونانیان، ترجمه کامبیز گوتن، تهران بنگاه چاپ و نشر کتاب.
یگر، ورنر، (1392)، الهیات نخستین فیلسوفات یونان، ترجمه فریده فرنودفر، تهران، مؤسسه انتشارات حکمت، چاپ دوم.
یگر، ورنر، (1393)، پایدیا، جلد اول، ترجمه محمد حسن لطفی، تهران، خوارزمی، چاپ دوم.